Evaluation of the Effects of Amino Acid and Sugar on the Activity and Reproductive Performance of Eisenia fetida Earthworms

مقدمه:کرم های خاکی از مهم ترین اجزای فون خاک به شمار می روند و نقش اساسی در بهبود خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک دارند. برخی گونه های کرم خاکی توانایی بالایی در تجزیه بقایای آلی و تبدیل آن ها به ورمی کمپوست دارند و از این رو در مدیریت پسماندهای آلی و تولید کودهای زیستی مورد توجه قرار گرفته اند. موفقیت در تولید ورمی کمپوست و فرآورده های جانبی آن تا حد زیادی به رشد، بقا و توان تولیدمثلی کرم های خاکی وابسته است. بنابراین، شناسایی و بهینه سازی منابع غذایی مکمل به منظور افزایش سرعت رشد، تکثیر و تولید بیوماس کرم های خاکی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر غلظت های مختلف شکر و اسیدآمینه بر رشد، تکثیر و تولید بیوماس کرم خاکی و همچنین میزان تولید ورمی کمپوست انجام شد. مواد و روش­ها: این آزمایش در سال ۱۳۹۷ در دانشگاه گنبدکاووس به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با چهار تکرار اجرا شد. فاکتور اول شامل غلظت شکر در چهار سطح ۰، ۵، ۱۰ و ۲۰ گرم در لیتر و فاکتور دوم شامل غلظت اسیدآمینه در چهار سطح صفر، ۱، ۲ و ۳ گرم در لیتر بود. محلول های تیماری تهیه و به صورت هفتگی، هر بار به میزان ۱۰۰ میلی لیتر به بسترهای پرورش کرم اضافه شدند. در طول دوره آزمایش، دما و رطوبت بسترها به طور روزانه کنترل و تنظیم گردید. پس از حدود ۱۰۰ روز و پایان فرآیند تولید ورمی کمپوست، کرم های خاکی از بستر جدا شدند و صفات مختلف شامل تعداد و وزن کرم های بالغ، جوان و نوزاد، تعداد و وزن کوکون ها، تعداد و وزن نهایی کرم ها و همچنین وزن ورمی کمپوست تولیدی اندازه گیری و ثبت شد. نتایج: نتایج نشان داد که تیمارهای مختلف شکر و اسیدآمینه اثر معنی داری بر تعداد و وزن کرم های بالغ، جوان و نوزاد، تعداد و وزن کوکون ها و همچنین تعداد و وزن نهایی کرم ها داشتند. با این حال، اثر شکر و اثر متقابل شکر و اسیدآمینه بر وزن ورمی کمپوست تولیدی از نظر آماری معنی دار نبود. بیشترین تعداد و وزن کرم بالغ در تیمار A۴S۱ به ترتیب با میانگین ۲۲۷ عدد و ۹۰/۳۸ گرم مشاهده شد، در حالی که کمترین مقدار مربوط به تیمار شاهد (A۱S۱) با ۲ عدد کرم و ۰/۶۰ گرم بود. بیشترین تعداد و وزن کرم جوان در تیمار A۲S۳  به ترتیب برابر با ۲۲۳ عدد و ۶۲/۱۶ گرم و کمترین مقدار در تیمار شاهد مشاهده شد. همچنین بیشترین تعداد کرم نوزاد و تعداد نهایی کرم ها در تیمار A۲S۳ به ترتیب ۹۰۳۸ و ۹۳۳۰ عدد بود. بیشترین وزن کرم نوزاد در تیمار A۳S۳ با ۴۲/۲۳ گرم و بیشترین وزن نهایی کرم ها در تیمار A۴S۱ با ۱۷۶/۵۲ گرم ثبت شد. تعداد و وزن کوکون ها نیز تحت تاثیر تیمارها قرار گرفت، به طوری که بیشترین تعداد و وزن کوکون در تیمارA۴S۱ به ترتیب ۳۰۱۷ عدد و ۲۰/۱۴ گرم و کمترین مقدار در تیمار A۱S۲ مشاهده شد. بیشترین وزن ورمی کمپوست تولیدی نیز در تیمار A۲S۲ معادل ۷۸۶۵ گرم و کمترین مقدار در تیمار A۱S۳ برابر ۶۵۰۵ گرم به دست آمد. این نتایج نشان می دهد که افزودن منابع کربنی و نیتروژنی قابل دسترس، شرایط مطلوبی برای رشد و تولیدمثل کرم های خاکی فراهم کرده و موجب افزایش فعالیت زیستی آن ها می شود. نتیجه­گیری کلی: بر اساس نتایج این پژوهش، استفاده از شکر و اسیدآمینه به عنوان مکمل های غذایی در بستر پرورش کرم خاکی می تواند به طور موثری موجب افزایش رشد، تولید بیوماس، تعداد کوکون و تکثیر کرم ها شود. به طور کلی، سرعت رشد و تولیدمثل کرم های خاکی با کیفیت و کمیت مواد غذایی در دسترس رابطه مستقیم دارد و تیمارهای حاوی شکر و اسیدآمینه نسبت به تیمار شاهد عملکرد بهتری نشان دادند. بنابراین، استفاده از این ترکیبات می تواند به عنوان راهکاری مناسب برای افزایش راندمان تولید ورمی کمپوست و توسعه سامانه های پرورش کرم خاکی مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

Organic waste recycling ، Biomass ، Clitellum ، Clitellum ، Cocoon ، بازیافت پسماندهای آلی ، زیست توده ، کلیتلوم ، کوکون