بررسی عوامل ایجادکننده خلا عملکرد پنبه (Gossypium hirsutum L.) در شهرستان بهشهر به روش CPA

هدف این پژوهش، شناسایی عوامل مدیریتی موثر بر خلا عملکرد پنبه (Gossypium hirsutum L.) آبی در شهرستان بهشهر بود. این تحقیق پیمایشی طی دو سال زراعی (۱۴۰۱ و ۱۴۰۲) در ۸۸ مزرعه پنبه در منطقه میانکاله انجام شد. داده های مدیریتی و عملکرد مزارع از طریق مصاحبه و بازدید جمع آوری و به روش تحلیل مقایسه کارکرد (CPA) مبتنی بر رگرسیون گام به گام تحلیل گردید. نتایج نشان داد که بین متوسط عملکرد واقعی کشاورزان (۲۱۰۳ کیلوگرم در هکتار) و عملکرد پتانسیل (۴۶۲۰ کیلوگرم در هکتار)، خلا عملکردی برابر با ۲۵۱۸ کیلوگرم در هکتار (معادل ۵۴/۵ درصد) وجود داشت. تحلیل رگرسیونی نشان داد که مدیریت آفات و مدیریت تغذیه نیتروژن، تعیین کننده ترین عوامل در ایجاد این خلا بودند. چهار عامل بیشترین تاثیر را داشتند: ۱- دفعات کاربرد آفت کش با سهم ۵۵ درصد، مهم ترین عامل بود که نشان دهنده چالش جدی با طغیان آفات (به ویژه کرم غوزه) و واکنش کشاورزان به آن بود. ۲- مقدار نیتروژن سرک با تاثیر مثبت ۳۶ درصدی، بر اهمیت تغذیه بهینه تاکید داشت. ۳- و ۴- استفاده از سموم پروکلیم فیت (سهم شش درصد) و فن پروکسی میت (اورتوس) (سهم سه درصد) همبستگی منفی و معناداری با کاهش عملکرد داشتند. این ارتباط منفی نه به دلیل ناکارآمدی سموم، بلکه به خاطر کاربرد نامناسب آن ها پس از وقوع خسارت اقتصادی و از بین رفتن حشرات مفید بود که ضعف در زمان بندی مبارزه را نشان می دهد. جهت کاهش خلا عملکرد، تمرکز بر اصلاح زمان بندی مبارزه با آفات (IPM) و بهینه سازی مصرف کود نیتروژن ضروری است.

کلیدواژه ها:

آنالیز رگرسیون ، تغذیه گیاهی ، تولید پایدار ، مدیریت تلفیقی آفات ، نیتروژن سرک