رهیافتی بر اندیشه کلامی راغب اصفهانی در کتاب مفردات الفاظ القرآن

این پژوهش به بررسی اندیشه های کلامی راغب اصفهانی در کتاب مفردات الفاظ القرآن می پردازد. هدف آن تبیین معنای حقیقی اصطلاحات کلامی قرآن و کشف جهت گیری های کلامی راغب از خلال تحلیل واژگان است. روش تحقیق، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه ای است. یافته ها نشان می دهد که راغب در مباحث توحید، صفات الهی، عدل، جبر و اختیار، نبوت و معاد، رویکردی عقل گرا و تنزیهی دارد. مهم ترین نتیجه این است که اندیشه کلامی راغب به عدلیه (امامیه و معتزله معتدل) نزدیک است؛ زیرا او بر تنزیه خدا، نفی رویت جسمانی، حسن و قبح عقلی، عدل الهی، نفی جبر و تفویض و پذیرش نظریه «امر بین الامرین» تاکید دارد، هرچند از وابستگی فرقه ای صریح پرهیز کرده است. بر این اساس، مفردات تنها یک اثر لغوی نیست، بلکه اثری کلامی با محتوای قابل توجه و دارای نوآوری هایی مانند تفکیک اراده و مشیت، تحلیل قضا و قدر در چهارچوب علم الهی و دفاع از نظریه «امر بین الامرین» است.

کلیدواژه ها:

المفردات ، راغب اصفهانی ، کلام اسلامی ، اصطلاحات کلامی