امامت اجتماعی پیامبر اکرم (ص) در قرآن: شواهد، نسبت با خاتمیت و استمرار در اندیشه امامیه

امامت پیامبر اکرم (ص) در قرآن کریم افزون بر نبوت و رسالت، شوون اجتماعی، حاکمیتی و قضایی دارد که در این پژوهش از آن با عنوان «امامت اجتماعی» یاد می شود. پرسش اصلی پژوهش این است که نسبت این شوون با خاتمیت نبوت چیست و آیا در اندیشه امامیه امکان استمرار دارد؟ نوشتار حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تفسیر تطبیقی در ذیل آیات اولویت، ولایت، حکمیت، خاتمیت، اولی الامر و استخلاف سامان یافته است. نوآوری مقاله در طراحی الگوی سه ضلعی و تحلیل منظومه وار آیات است. یافته ها نشان می دهد که آیات اولویت (احزاب: ۶)، ولایت (مائده: ۵۵) و حکمیت (نساء: ۶۵، ۱۰۵؛ احزاب: ۳۶؛ نور: ۴۸-۵۱) بر سه شان حاکمیت مطلق، سرپرستی و قضاوت برای پیامبر (ص) دلالت دارند. آیه خاتمیت (احزاب: ۴۰) صرفا پایان سلسله پیامبران را می رساند و با استمرار شوون حاکمیتی و قضایی منافاتی ندارد؛ آیات اولی الامر (نساء: ۵۹) و استخلاف (نور: ۵۵) بر ضرورت تداوم رهبری الهی پس از پیامبر تاکید می کنند. روایات اهل سنت مانند حدیث غدیر و «علی ولی کل مومن بعدی» با تداوم ولایت و امارت برای علی (ع) هم سویی نشان می دهند.

کلیدواژه ها:

امامت اجتماعی ، اولویت ، ولایت ، حکمیت ، خاتمیت ، اندیشه امامیه