بهبود مقاومت به کپک زدگی تخته فیبر دانسیته متوسط ساخته شده با مواد دوست دار محیط زیست

بیان مساله و اهداف: به دلیل ممنوعیت بهره برداری از جنگل ها و رونق نیافتن گسترده زراعت چوب در ایران لزوم یافتن جایگزین مناسب و اتکا به سایر منابع مثل پسماندهای لیگنوسلولزی شیرین بیان، ضروری است. تخته فیبر دانسیته متوسط به سبب خصوصیات فیزیکی و مکانیکی مطلوب، کاربردهای بی شماری دارد. اما کپک زدگی یکی از عوامل مخربی است که این فرآورده چوبی را مورد حمله قرار داده و باعث ضرر زیان بویژه بعد از تولید در انبار کارخانه می شود. روش های حفاظت از تخته فیبر می تواند دوست دار محیط زیست و از موادی باشد که هم باعث تثبیت فرمالدهید و هم گندزدا باشد. هدف از انجام این تحقیق بهبود دوام تخته فیبر دانسیته متوسط ساخته شده از الیاف صنعتی کارخانه و الیاف پسماند شیرین بیان در برابر قارچ های عامل کپک زدگی با مواد گندزدای طبیعی مفید برای انسان و طبیعت است. مواد و روش ها: الیاف صنعتی از یکی از کارخانه های تخته فیبر دانسیته متوسط شمال کشور و پسمانده شیرین بیان از کارخانه عصاره گیری اطراف شیراز تهیه گردید. چسب مصرفی در ساخت تخته فیبر دانسیته متوسط اوره فرم آلدهید می باشد که با ترکیباتی از نوع اول، عصاره میوه بلوط، صمغ بادام کوهی و سولفات مس(II)، و نوع دوم؛ عصاره برگ گردو، صمغ کتیرا، آلوم، اصلاح شد. چسب اصلاح شده با مواد دوست دار محیط زیست بر روی این دو نوع الیاف و همچنین بر روی ترکیب ۷۰ درصد الیاف صنعتی و ۳۰ درصد پسمانده شیرین بیان پاشیده شد و چهار تیمار تخته فیبر دانسیته متوسط همراه با نمونه شاهد ساخته شد و آزمون چسبندگی داخلی بر روی آنها انجام شد. درنهایت ابتدا قارچ های کپک زدگی که باعث الودگی تخته فیبرهای انبار این کارخانه می شدند، با تهیه جدایه های خالص شناسایی شدند. سپس چهار نوع تخته فیبر ساخته شده همراه با نمونه شاهد در معرض این جدایه های قارچ که به صورت جداگانه رشد داده شدند، قرار داده شدند و مقدار مقاومت به قارچ به صورت بصری و کاهش جرم ارزیابی شد. بهینه ترین تخته فیبر دانسیته متوسط از نظر چسبندگی داخلی و دوام در برابر کپک زدگی بررسی و کاراترین تیمار طبق تجزیه و تحلیل آماری مشخص شد. نتایج: پنج گونه قارچ عامل کپک زدگی بر روی نمونه های انبارشده تخته فیبر در کارخانه با نمونه برداری از تخته فیبرهای آلوده به قارچ، جداسازی جدایه های قارچی با ماهیت سویه های شامل؛ Fusarium sp. ، Tricoderma sp. ، Chaetomium sp.، Aspergillus sp. و Neurospora sp. شناسایی شد. بررسی اختلاف میانگین گروه ها با آزمون کمترین اختلاف معنی داری نشان داد که در تیمارهایی که با ترکیبی از ۷۰ درصد الیاف صنعتی کارخانه و ۳۰ درصد الیاف پسمانده ریشه شیرین بیان و چسب اوره فرم آلدهید اصلاح شده، ساخته شده اند کمترین مقاومت به قارچ نسبت به نمونه شاهد (۱۰۰ الیاف صنعتی کارخانه) دارند و ازنظر چسبندگی داخلی تقریبا مشابه با نمونه های شاهد می باشند. نتیجه گیری: چسب اصلاح شده با هر دو نوع افزودنی های دوست دار محیط زیست کارآمدی مناسبی داشتند و باعث تولید تخته فیبرهای دانسیته متوسط با چسبندگی داخلی استاندارد و مقاوم به قارچ گردیدند. استفاده از پسماندهای لیگنوسلولزی مانند الیاف ریشه شیرین بیان، علاوه بر جبران کمبود منابع چوبی، می توان تخته فیبر دانسیته متوسط تولید کرد که حداقل شرایط استاندارد را داشته و در مقابل انواع قارچ های عامل کپک زدگی مقاوم باشد.

کلیدواژه ها:

تخته فیبر دانسیته متوسط ، پسمانده ریشه شیرین بیان ، چسبندگی داخلی ، قارچ عامل کپک زدگی