بررسی خصوصیات فیزیکی و مکانیکی گونه درخت زربین (Cupressus sempervirens var. horizontalis) ساری استان مازندران

چکیدهسابقه و هدف: زربین درختی است سوزنی برگ، همیشه سبز، به ارتفاع ۲۰ تا ۳۰ متر، قطر تنه آن می تواند۶۰ تا ۱۰۰ سانتی متر برسد. تنه آن راست و تاج مخروطی دارد. از نظر سرشت اکولوژیکی درختی روشنایی پسند و بردبار است. گستردگی گونه زربین عمدتا درسواحل جنوبی دریای خزر، همچنین در شمال عراق، شرق دریای مدیترانه و در اروپا در ایتالیا و یونان رویشگاه این درخت است. دوام چوب زربین به پوسیدگی و حشرات مناسب بوده و رنگ چوب آن به رنگ سفید شکری مایل به قهوه ای است و به علت دانسیته و کیفیت مناسب در ساختمان سازی، صنایع مبلمان چوبی و روکش مورد استفاده قرار می گیرد. علاوه بر آن، با توجه به حجم واردات زیاد چوب نراد و کاج به دلیل نبود مقدار کافی جنگل صنعتی در ایران و همچنین کاربرد فراوان چوب سوزنی برگان در ایران، لذا ما را بر این وا داشت که پژوهش جامعی از تمام خصوصیات فیزیکی و مکانیکی درخت زربین انجام دهیم. چرا که این گونه می تواند به دلیل توانایی بالا در برابر خشک سالی، گزینه مناسبی برای کاشت در مناطق مختلف کشور باشد. مواد و روش ها: در این پژوهش، نمونه برداری از گونه زربین محدوده پارک شهید زارع ساری (استان مازندران) انتخاب شد. سه درخت کاملا سالم از منطقه مشخص شده به طور تصادفی قطع و مورد استفاده قرار گرفت. میانگین قطر برابر سینه ۳ تنه حدود ۲۱ سانتی متر، میانگین سن سه تنه حدود ۲۴سال اندازه گیری شد. از استاندارد ISO ۳۱۲۹ و ASTM D-۱۴۳ به ترتیب برای انجام تست های فیزیکی و مکانیکی مورد استفاده قرار گرفت. ویژگی های فیزیکی شامل (دانسیته خشک، دانسیته بحرانی، دانسیته مرطوب، حداکثر رطوبت، هم کشیدگی و واکشیدگی) و خواص مکانیکی شامل (مقاومت خمشی، مدول الاستیسیته، فشار موازی و عمود به الیاف، کشش عمود بر الیاف، برش موازی به الیاف، سختی محوری و جانبی) بررسی شد. نمونه های تهیه شده برای انجام تست های مکانیکی به مدت چهار هفته در اتاق کلیما در دمای ۲۰ درجه و رطوبت نسبی ۶۵ درصد قرار گرفتند تا رطوبت کلیه نمونه ها در هنگام انجام تست های مکانیکی برابر با ۱۲ درصد باشد. جهت انجام تست های مکانیکی از دستگاه شرکتSANTOM ۱۵۰ با لودسل های مناسب هرآزمایش واقع در دانشگاه ملی و مهارت امام محمد باقر ساری استفاده شد. نتایج: نتایج دانسیته مرطوب، خشک و بحرانی گونه زربین حدود پارک جنگلی شهید زارع استان مازندران به ترتیب برابر۰/۹۶، ۰/۴۷ و ۰/۴۲ گرم بر سانتی متر مکعب بدست آمد. همچنین، میزان هم کشیدگی طولی، شعاعی، مماسی و حجمی آن به ترتیب برابر با ۰/۳۵، ۴/۰۵ ، ۵/۲۸ و ۹/۶۸ درصد و واکشیدگی طولی، شعاعی، مماسی و حجمی به ترتیب برابر با ۰/۳۷ ۴/۲۹، ۵/۵۸ و ۱۰/۲۴ درصد و رطوبت ماکزیمم نمونه ها ۱۱۵/۱۳ درصد بدست آمد. نتایج مقاومت مکانیکی گونه زربین برای مقاومت خمشی برابر ۶۰/۰۷ نیوتن بر میلی متر مربع، مدول الاستیسیته برابر با ۴۹۷۸/۴۵ نیوتن بر میلی متر مربع، فشار موازی به الیاف برابر با ۳۴/۷ نیوتن بر میلی متر مربع، فشار عمود بر الیاف چوب ۱۰/۷۱ نیوتن بر میلی متر مربع، کشش عمود بر الیاف به ترتیب برابر با ۴/۱ نیوتن بر میلی متر مربع، برش موازی به الیاف برابر با ۱۰/۰۵ نیوتن بر میلی متر مربع و سختی محوری و جانبی برابر با ۷۲۲۵/۳۶ و ۴۱۷۴/۳۷ نیوتن اندازه گیری شد. نتیجه گیری: با توجه به نتایج بدست آمده گونه زربین حدود پارک شهید زارع ساری (استان مازندران) دارای دانسیته متوسط و از لحاظ هم کشیدگی و واکشیدگی مقدار آن کم بوده که یک مزیت در کاربرد چوب بوده و همچنین از لحاظ خصوصیات مکانیکی نیز با توجه به مقادیر مناسب بدست آمده می توان از آن چوب در ساخت ساختمان چوبی، مبلمان، تخته لایه و روکش استفاده کرد.

کلیدواژه ها:

چوب سروزربین ، خصوصیات فیزیکی ، خصوصیات مکانیکی ، ساختمان چوبی