برآورد شاخص نااطمینانی بازار انرژی و تحلیل اثرات آن بر رشد اقتصادی در ایران

رشد اقتصادی یکی از مهم ترین شاخص های توسعه و رفاه کشورهاست و برای اقتصادی مانند ایران که با چالش های ساختاری و وابستگی تاریخی به درآمدهای نفتی مواجه است، اهمیتی دوچندان دارد. بخش انرژی موتور محرک رشد اقتصادی است و نقش تعیین کننده ای در تولید، اشتغال و رفاه اجتماعی دارد. نااطمینانی و عدم ثبات در حوزه انرژی به عنوان یکی از مهم ترین چالش های اقتصاد ایران، نقشی تعیین کننده در چشم انداز رشد اقتصادی و پایداری توسعه دارد. توسعه انرژی های پاک و سیاست گذاری کارآمد در این حوزه، امنیت انرژی را تقویت کرده و زمینه ساز رشد پایدار و کاهش اثرات منفی زیست محیطی می شود. هدف اصلی پژوهش حاضر برآورد نااطمینانی بازار انرژی و بررسی تاثیر آن بر رشد اقتصادی ایران در بازه زمانی ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۳ است. برای اندازه گیری نااطمینانی از مدل های شرطی گارچ و جهت بررسی تاثیر نااطمینانی بازار انرژی بر رشد اقتصادی از روش حداقل مربعات معمولی پویا (DOLS) استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که نااطمینانی در اقتصاد انرژی اثر منفی و معناداری بر رشد اقتصادی ایران دارد و موجب کاهش سرمایه گذاری، توقف پروژه های تولیدی و افت بهره وری می شود. در مقابل، افزایش سرمایه گذاری، توسعه نیروی کار و پیشرفت فناوری اثر مثبت و قابل توجهی بر رشد داشته و می توانند ظرفیت تولیدی کشور را ارتقا دهند. بهبود شرایط سیاسی و افزایش مشارکت اقتصادی زنان نیز نقش مهمی در تقویت ثبات نهادی، افزایش اعتماد فعالان اقتصادی و توسعه بازار کار ایفا می کنند. از سوی دیگر، ریسک های ژئوپلیتیک رشد اقتصادی را محدود می سازند و اهمیت تنش زدایی منطقه ای و تنوع بخشی روابط خارجی را برجسته می کنند.

کلیدواژه ها:

رشد اقتصادی ، نااطمینانی بازار انرژی ، گارچ ، حداقل مربعات معمولی پویا ، ایران