تحلیل آستانه ای اثر رانت نفت بر رشد اقتصادی غیر نفتی در سطوح مختلف توسعه مالی در ایران

در این مطالعه، اثرات آستانه ای رانت نفت بر رشد اقتصادی غیرنفتی در سطوح مختلف توسعه مالی در ایران، با بهره گیری از داده های سالانه دوره ۲۰۲۳-۱۹۹۵ مورد ارزیابی قرار گرفت. برای این منظور، از سه شاخص توسعه مالی شامل نسبت اعتبارات اعطایی به بخش خصوصی از تولید ناخالص داخلی، نسبت نقدینگی به تولید ناخالص داخلی و نسبت اعتبارات مالی مهیا شده توسط بخش بانکی به تولید ناخالص داخلی، همچنین یک شاخص ترکیبی به عنوان متغیرهای آستانه ای در مدل استفاده شده است. نتایج نشان می دهد که تشکیل سرمایه ثابت و نیروی کار در تمامی مدل ها تاثیر مثبت و معناداری بر رشد غیرنفتی دارند. اثرات آستانه ای معناداری برای سه شاخص توسعه مالی (نقدینگی، اعتبارات بانکی و شاخص ترکیبی) مشاهده شد، که بیانگر وابستگی تاثیر رانت نفت به سطح توسعه مالی است. در سطوح پایین توسعه مالی، رانت نفت عمدتا اثر غیرمعناداری دارد، اما در سطوح بالا، بسته به شاخص، اثرات منفی (به دلیل تخصیص ناکارآمد منابع) یا مثبت (در شاخص ترکیبی به دلیل نظام مالی هماهنگ) دیده می شود. این نتایج، ضمن تایید نقش سرمایه و نیروی کار مطابق با مدل رشد سولو، نشان دهنده انحراف اثر رانت نفت از پیش بینی های این مدل در سطوح پایین توسعه مالی و لزوم تقویت نظام مالی برای تحقق رشد پایدار است. این یافته ها بر ضرورت اصلاحات نهادی، بهبود تخصیص منابع و تقویت نظام مالی برای تبدیل رانت نفت به رشد پایدار غیرنفتی تاکید دارند.

کلیدواژه ها:

رانت نفتی ، رشد غیرنفتی ، توسعه مالی ، رگرسیون آستانه ای ، مدل سولو