خوانش روایت شناختی از نمایشنامه های لعبه الموت اثر توفیق حکیم و صدای شکستن اثر بهمن فرسی براساس نظریه مونیکا فلودرنیک

روایت شناسی نمایشنامه یا درام یکی از مباحثی است که در سال های اخیر و به ویژه با تلاش های نظریه پردازان معاصری مانند آنسگر نونینگ و برایان ریچاردسون وارد مقوله روایت شناسی شد. هم زمان با این تلاش ها، مونیکا فلودرنیک روایت شناس معاصر آلمانی تلاش موفقی را در زمینه تفسیر مولفه های روایی موجود در نمایشنامه ها بر اساس مفاهیم مرتبط با روایت شناسی ساختارگرا شروع کرد که به گسترش روایت شناسی نمایشنامه بر مبنای نظریه های معاصر کمک فراوانی نموده است. پژوهش حاضر بر آن است تا به شیوه توصیفی تحلیلی و بر مبنای مکتب ادبیات تطبیقی آمریکایی و نظریه فلودرنیک درزمینه روایت شناسی نمایشنامه، به بررسی مولفه های روایی نمایش نامه  لعبه الموت اثر توفیق حکیم و صدای شکستن اثر بهمن فرسی بپردازد. در همین زمینه مهم ترین شاخص های مطرح شده در نظریه فلودرنیک یعنی راوی آشکار، الگوهای بیانی، نحوه معرفی شخصیت ها، صفت های توصیفی، مجاز، مکان نمایشی، فضا و زمان و سرانجام شیوه های بازنمایی سخن که فلودرنیک از آن ها به عنوان شاخصه های روایت مندی یاد می کند، در این نمایشنامه­ها مورد شناسایی و تحلیل قرار گرفت. نتایج به دست آمده نشان دهنده موفقیت نظریه فلودرنیک در تحلیل ساختارمند این دو نمایشنامه و روشن شدن جنبه هایی از آن است که پیش از این کمتر بدان توجه شده بود.هر دو نمایشنامه با محوریت جستجوی حقیقت، تحول معنوی و نقد ساختارهای اجتماعی، تضادهای درونی و بیرونی انسان را از طریق شخصیت هایی با دیدگاه های متفاوت به تصویر می کشند. و با بهره گیری از زمان و فضایی نمادین (مانند: قصر؛ بیابان و خانه فرهاد) و شیوه های بازنمایی سخن چون دیالوگ، مونولوگ و زبان استعاری، مخاطب را مستقیما درگیر مفاهیم فلسفی می کنند. در مجموع، حکیم و فرسی با ساختارهای دراماتیک خود، روایت را به تجربه ای معنوی و فلسفی تبدیل می کنند که امکان تامل در باب حقیقت، آزادی و زندگی را فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

روایت شناسی ، مونیکا فلودرنیک ، نمایشنامه ، لعبه الموت ، صدای شکستن