بررسی دیدگاه فقیهان در زمینه معیار مخالفت با عامه

بر اساس قواعد اصولی امامیه، برای رفع تعارض میان اخبار، به مرجحاتی تمسک می شود که یکی از آنها، اخذ به خبر مخالف عامه و طرد خبر موافق با آنان است. با این حال، در میان فقهای امامیه درباره معنای دقیق و ملاک تشخیص «عامه» اختلاف نظر وجود دارد. ملاک های پیشنهادی شامل فتوای فقهای مذاهب اهل سنت، میل حکام و قضات، روایات منقول از ایشان، آرای ابوحنیفه ، خبر شاذ و مطابقت با قواعد اهل سنت بوده است. این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، به نقد و بررسی ادله هر یک از این اقوال می پردازد. یافته تحقیق حاکی از آن است که هیچ یک از موارد مذکور به تنهایی نمی تواند ملاک کاملی برای «عامه» بودن محسوب شود، بلکه هر یک به عنوان عنصری سازنده در تشکیل یک مفهوم فراگیرتر ایفای نقش می کنند. این مفهوم جامع را می توان «افکار عمومی» یا «افکار عامه» نامید. شواهد لغوی و عباراتی در متون روایی، از قبیل کاربرد واژه هایی مانند «الناس»، «العامه»، «القوم» و یا تعابیری همچون «هذا حدیث شدید لایتحمله الناس.» این دیدگاه را تایید و تقویت می نماید. برخی اسناد تاریخی و روایی نیز شهادت می دهد که در مواردی ائمه ( علیهم السلام) انظار عمومی و دیدگاه های آنها را مد نظر داشته اند.

کلیدواژه ها:

تعارض ادله ، مرجحات ، عامه ، مخالفت با عامه ، افکار عمومی