<span lang="FA">قاعده دفع ضرر احتمالی با تاکید بر آراء محقق اصفهانی <span lang="FA">تنقیح موضوع و نقد مبنای فطری انگارانه دفع ضرر احتمالی

قاعده وجوب دفع ضرر محتمل از قواعد مهم اصول فقه است که در مباحثی چون وجوب احتیاط، وجوب فحص، حجیت ظن و دیگر مسائل دانش اصول فقه نقش آفرین است. با این حال، موضوع دقیق این قاعده و مبنای اعتبار آن همچنان محل بحث است. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و رویکردی انتقادی به تنقیح موضوع قاعده دفع ضرر احتمالی و بررسی و نقد مبنای فطری انگارانه دفع ضرر با توجه ویژه به نظرات محقق اصفهانی می پردازد. مقاله نشان می دهد که مفهوم ضرر نیازمند تحدید دقیق است و نمی توان هرگونه فوت نفع یا نقصان را به سادگی در قلمرو آن گنجاند. همچنین تبیین فطری دفع ضرر محتمل با تبیین آن بر اساس حسن و قبح عقلی و بنای عقلا لزوما دو تبیین متعارض نیستند؛ بلکه می توان این مبانی را در طول یکدیگر فهم و تفسیر کرد این جمع میان دو تبیین تصویری متفاوت از مبنای قاعده وجوب دفع ضرر محتمل ارائه می کند که در آثار اصولیان به این صورت منقح مورد تصریح قرار نگرفته است

کلیدواژه ها:

نقص ، ضرر دنیوی ، حسن و قبح عقلی ، بناء عقلا ، محقق اصفهانی