<span lang="FA">بنیان های انسان شناسی اصول فقه با محوریت کفایه الاصول

علم اصول فقه، علمی بشری است و معارف و علوم بشری دائما در تعامل و داد و ستد با یکدیگرند؛ بنابراین تحول و قبض و بسط در یکی از این معارف، به ناچار سایر علوم را تحت تاثیر قرار می دهد. فقها و اصولیون نیز در استنباطات خویش از مبادی و مبانی متعددی همچون نوع نگرش آن ها به هستی (فلسفه)، طبیعت (علم)، انسان، جامعه، مفاهیم مدرن (توسعه، تکنولوژی.) و حتی تجربیات زیسته ی خویش بهره می برند. این مبادی همچون عینکی در مقابل دیدگان اندیشمندان قرار می-گیرند و در ذهن و ناخودآگاه ایشان، دستگاه و روش فقاهتی ای شکل می گیرد که رنگ و بویی متفاوت با سایرین دارد. آخوند خراسانی مولف مهمترین کتاب اصولی نیز از این قاعده مستثنی نیست. در این مقاله با محور قرار دادن کفایه الاصول، به مهمترین مبانی «انسان شناسی» به معنای شناخت سرشت و طبیعت انسان(Anthroposophy) از منظر آخوند اشاره شده است مواردی همچون؛ ذات گرایی(Essentialism)، جبرگرایی، علم النفس صدرایی، عقلی که با شرع همپوشانی دارد، وجدان به معنای وجدانیات منطقی. سپس به چند مورد از تاثیرات انسان شناسی ایشان بر یافته های علمی و استنباطات وی پرداخته شده است. به عنوان نمونه آخوند، متجری را علاوه بر استحقاق مذمت، مستحق عقاب نیز می داند زیرا معتقد است به حکم عقل و وجدان، تجری علت تامه ی استحقاق عقوبت است. ایشان در این موضوع نگاه ذات گرایانه و جبری به انسان دارد و این امر باعث شده که استحقاق عقوبت را با عدالت خداوند ناسازگار نپندارد.

کلیدواژه ها:

مبادی ، انسان شناسی ، کفایه الاصول ، اصول فقه ، آخوند خراسانی