نقد تحلیلی دیدگاه سید حسین نصر درباره موسیقی(بازخوانی نسبت امر قدسی، تاریخ و صورت هنری در افق سنت گرایی)

«سید حسین نصر» در چهارچوب سنت گرایی و حکمت خالده، هنر سنتی را تجلی امر قدسی و موسیقی را بازتابی از نظم کیهانی می داند. در این دستگاه نظری، رنسانس به عنوان نقطه عطفی در گسست از افق قدسی تفسیر می شود و هنر دوران مدرن، به ویژه از رنسانس به بعد، غالبا فاقد پیوند وجودی با امر متعالی تلقی می گردد. نظریه نصر یکی از صورت بندی های متافیزیکی مهم درباره هنر در اندیشه معاصر است و به ویژه در مطالعات مربوط به هنر اسلامی و موسیقی سنتی تاثیر قابل توجهی داشته است. بااین حال، نسبت میان سه سطح در این نظریه نیازمند واکاوی دقیق تر است: نخست، قدسیت به مثابه حقیقتی فراتاریخی؛ دوم، روایت تاریخی از گسست رنسانسی و سوم، معیارهای عینی برای تمایز موسیقی قدسی از دیگر اشکال موسیقایی. مسئله اصلی این پژوهش آن است که چگونه می توان ادعای فراتاریخی بودن امر قدسی را با محدودشدن تحقق تاریخی آن به جامعه سنتی سازگار کرد و تا چه اندازه صورت بندی تاریخی نصر از رنسانس با شواهد تاریخ هنر و موسیقی انطباق دارد. این مطالعه با رویکردی تحلیلی- انتقادی و با تکیه بر آثار اصلی نصر، گفت وگوی او با «الیوت دویچ» و نیز پژوهش های تاریخ هنر و موسیقی، به بررسی انسجام درونی این دستگاه نظری می پردازد. نتایج پژوهش نشان می دهد هرچند مبانی متافیزیکی نظریه نصر انسجام دارد، در سطح تحلیل تاریخی و در تعیین شاخص های قدسیت موسیقایی تنش هایی مفهومی پدید می آید که بدون بازصورت بندی دقیق تر همچنان حل نشده باقی می مانند. هدف این نقد، نفی سنت گرایی نیست بلکه نشان دادن خلاهای نظری است که توجه به آن ها می تواند به غنای بیشتر این چهارچوب بی انجامد.

کلیدواژه ها:

سید حسین نصر ، سنت گرایی ، موسیقی قدسی ، رنسانس ، هنر سنتی