محاکات نظام کیهانی و مدینه فاضله در ارکستر سمفونیک: خوانشی فلسفی از آثار فارابی

این پژوهش باهدف بازخوانی ساختار ارکستر بزرگ بر بنیاد مبانی زیبایی شناسی و فلسفه سیاسی ابونصر فارابی تدوین شده است. پرسش اصلی این است که چگونه مفاهیم هستی شناختی و مدنی در آثار کلیدی فارابی در کالبد یک ارکستر سمفونیک قابل بازشناسی، فهم و تحلیل دقیق هستند؟ روش تحقیق توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر استخراج قرائن فلسفی از منابع اصلی و بررسی انتقادی متون کلیدی است. یافته های پژوهش نشان می دهد ارکستر سمفونیک، محاکات محسوس نظام کیهانی فارابی است؛ به طوری که: سلسله مراتب سازها با مراتب وجود قابل انطباق است، نقش رهبر ارکستر بازنمایی ویژگی های دوازده گانه رئیس اول را دارد و فرایند تمرین و هماهنگی ارکسترال، تجسم عملی تحصیل فضیلت محسوب می شود. موسیقی ارکسترال به عنوان یک «صناعت تخییلی»، ابزاری مهم و قدرتمند برای انتقال معقولات به عموم است؛ نوازنده به مثابه شهروند توانمند و مسئول و تمرین های گروهی ارکستر، بیانگر تعاون برای سعادت جمعی و تحقق کمال فردی و اجتماعی هستند. ساز به مثابه هیولی و نغمه به مثابه صورت عمل می کنند و عناصر چهارگانه با تقسیم بندی چهارگانه سازها مشابهت دارند. تغییرات عالم مادی ناشی از چرخه مداوم صور با جایگزینی نغمات و آکوردها مطابقت دارد. مدینه های فاضله، مدینه جاهله (مدینه ضروریه، مدینه بداله، مدینه خست و شقوت، مدینه کرامت، مدینه تغلبیه و مدینه جماعیه)، مدینه فاسقه، مدینه مبدله و مدینه ضاله را می توان با انواع ارکسترها براساس نیت، کیفیت اجرا و نحوه عملکرد آن ها مطابقت داد. در نهایت، مطالعه نتیجه می گیرد ارکستر حرفه ای با کمالات، نه تنها یک نهاد هنری، بلکه مدل مینیاتوری از مدینه فاضله است که در آن عدالت در قالب هارمونی و سعادت در قالب کمال صوتی محقق می شود و پیوندی عمیق میان فلسفه، موسیقی و جامعه آرمانی برقرار می گردد و نشان می دهد هنر قادر است مفاهیم فلسفی و اخلاقی را به شیوه ای عملی و تجربی تجسم بخشد.

کلیدواژه ها:

فارابی ، ارکستر سمفونیک ، مدینه فاضله ، محاکات ، هارمونی