واکاوی تاثیرپذیری فلسفه اسلامی از فلسفه یونانی در تبیین مفهوم زیبایی (با مطالعه تطبیقی متون منتخب فیلسوفان یونانی و مسلمان)

مفهوم زیبایی از مفاهیم بنیادین در تاریخ تفکر فلسفی است که از آغاز فلسفه یونان تا سنت فلسفه اسلامی، همواره در پیوند با حقیقت، خیر، کمال، ادراک، هنر و نسبت انسان با هستی مورد تامل قرار گرفته است. باوجود مطالعات گسترده درباره فلسفه زیبایی و آرای فیلسوفان یونانی و مسلمان، چگونگی انتقال، دگرگونی و بازتفسیر مفاهیم زیبایی شناختی از فلسفه یونان به فلسفه اسلامی کمتر به صورت منسجم بررسی شده است؛ درحالی که تبیین این فرایند می تواند به روشن ترشدن بنیان های نظری زیبایی در سنت فلسفی اسلامی کمک کند. مسئله اصلی این پژوهش آن است که مفهوم زیبایی در انتقال از فلسفه یونان به فلسفه اسلامی چه دگرگونی هایی یافته و فیلسوفان مسلمان چگونه عناصر زیبایی شناختی میراث یونانی را در چارچوب وجود شناختی، الهیاتی و انسان شناختی خود بازخوانی کرده اند. هدف این پژوهش، تبیین تطبیقی تحول ماهیت و منشا زیبایی در متون منتخب فیلسوفان یونانی و مسلمان و آشکارساختن وجوه تداوم، تفاوت و بازتفسیر این مفهوم در دو سنت فلسفی است. پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و رویکرد تطبیقی انجام شده و داده های آن ازطریق مطالعه کتابخانه ای و بررسی متون اصلی و پژوهش های معتبر گردآوری شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که در فلسفه یونان، زیبایی عمدتا در نسبت با مثال، نظم، تناسب، حقیقت و محاکات فهم می شود؛ اما در فلسفه اسلامی، همین مفاهیم در افقی گسترده تر باوجود، کمال، خیر، نور، عقل، خیال، عشق و سعادت انسانی پیوند می یابند. براین اساس، فلسفه اسلامی صرفا تکرارکننده زیبایی شناسی یونانی نیست، بلکه با حفظ عناصر بنیادین آن، فهمی وجودشناختی، اشراقی، عرفانی و الهیاتی از زیبایی ارائه می کند. نتیجه پژوهش نشان می دهد که زیبایی در فلسفه اسلامی نه فقط وصف اشیا یا آثار هنری، بلکه نشانه ای از مراتب وجود و راهی برای فهم حقیقت، کمال و نسبت انسان با مبدا هستی است.

کلیدواژه ها:

زیبایی شناسی ، فلسفه زیبایی ، فلسفه اسلامیف کمال وجودی ، ماهیت زیبایی