انتقال دو ژن غیراختصاصی Yr۱۸ و Yr۲۹ القا کننده مقاومت در برابر زنگ زرد به لاین گندم متحمل به خشکی مشتق از رقم کل حیدری

یکی از مهم ترین تهدیدهای زیستی گندم (Triticum aestivum)، بیماری زنگ زرد است که توسط قارچ Puccinia striiformis f. sp. tritici ایجاد می شود. برای مدیریت این بیماری و تضمین دوام عملکرد گندم، راهبرد بنیادی بر شناسایی و به کارگیری موثر ژن های مقاومت به این بیماری در گندم متمرکز است. با در نظر گرفتن شرایط غالب کم آبی در ایران و اهمیت تحمل به تنش خشکی، پژوهش حاضر بر روی یک لاین ایزوژن نزدیک به دست آمده از گندم رقم کل حیدری، که یک رقم زمستانه و مقاوم به خشکی در غرب کشور است، متمرکز گردید. هدف اصلی، تقویت مقاومت این لاین در برابر بیماری از طریق انتقال دو ژن مقاومت Yr۱۸ و Yr۲۹ به ترتیب از طریق والدهای بخشنده استاندارد Lalbahadur/Pavon و Opata ۸۵ با استفاده از روش تلاقی برگشتی به کمک نشانگرهای مولکولی و هرمی سازی ژن های مذکور بود. به منظور تسهیل فرآیند انتخاب و افزایش دقت و امکان ردیابی هم زمان آلل های هدف، از نشانگرهای مولکولی اختصاصی استفاده شد. براساس نتایج آزمایش های مولکولی، الگوی وراثتی هم بارزی در ژن های منتقل شده، امکان تفکیک واضح ژنوتیپ های هموزیگوت حساس، هتروزیگوت و هموزیگوت مقاوم را در جمعیت های اصلاحی فراهم آورد. در ارزیابی نهایی، انتقال دو ژن Yr۱۸ و Yr۲۹ به لاین جدید گندم به دست آمده از رقم کل حیدری تایید گردید. این یافته، کاربرد نشانگرهای مولکولی را به عنوان ابزاری مهم در تسریع و موفقیت انتقال صفات مطلوب به گندم در پروژه های به نژادی به اثبات می رساند.

کلیدواژه ها:

تلاقی برگشتی به کمک نشانگر ، زنگ زرد ، کمبود آب ، لاین ایزوژن نزدیک ، وراثت هم بارزی