الگوهای دیدبانی صنعت دفاعی در قدرت های بزرگ؛ مطالعه تطبیقی ایالات متحده آمریکا و چین

تحولات شتابان فناوری و تشدید رقابت راهبردی میان ابرقدرت ها، صنعت دفاعی را به یکی از کانون های اصلی تولید و حفظ قدرت نظامی در نظام بین الملل تبدیل کرده است. در این میان، دیدبانی صنعت دفاعی به عنوان سازوکاری کلیدی برای شناسایی زودهنگام روندهای فناورانه، مدیریت عدم قطعیت و هدایت تصمیم های صنعتی و راهبردی، نقش فزاینده ای یافته است. با این وجود، ادبیات موجود کم تر به بررسی نظام مند و تطبیقی الگوهای دیدبانی صنعت دفاعی قدرت های بزرگ پرداخته است. این پژوهش با هدف پرکردن این خلا، به تحلیل تطبیقی الگوهای دیدبانی صنعت دفاعی در ایالات متحده آمریکا و جمهوری خلق چین می پردازد. روش تحقیق مقاله کیفی و مبتنی بر تحلیل اسناد، گزارش های رسمی دفاعی، مطالعات اندیشکده ای و منابع دانشگاهی است. چهارچوب تحلیلی پژوهش بر سه مولفه اصلی استوار است: ساختار نهادی و کنشگران، دامنه دیدبانی و سازوکارها و ابزار های اجرایی. یافته های پژوهش نشان می دهد که ایالات متحده از الگوی دیدبانی شبکه ای، غیرمتمرکز و نوآوری محور بهره می گیرد که بر مشارکت گسترده بخش خصوصی، دانشگاه ها و شرکت های بزرگ دفاعی متکی است. در مقابل، چین الگویی متمرکز، دولت محور و یکپارچه را دنبال می کند که در آن دیدبانی صنعتی بخشی از معماری راهبردی دولت و پیوند خورده با ادغام حوزه های نظامی و غیرنظامی است. نتایج مطالعه حاکی از آن است که تفاوت های نهادی و فناورانه این دو الگو، پیامدهای معناداری برای نوآوری دفاعی، تاب آوری زنجیره تامین و توان رقابت بلندمدت ایجاد می کند. این پژوهش با ارائه تصویری تطبیقی از دیدبانی صنعت دفاعی آمریکا و چین، می تواند مبنایی تحلیلی برای سیاست گذاری دفاعی در سایر کشورها فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

"دیدبانی صنعت دفاعی" ، "رقابت ابرقدرت ها" ، "صنعت دفاعی ایالات متحده" ، "صنعت دفاعی چین" ، "ادغام نظامی - غیرنظامی"