ارزیابی اثرات اکولوژیکی و الگوهای پراکنش گونه مهاجم Mnemiopsis leidyi در دریای خزر

شانه دار مهاجم Mnemiopsis leidyi یکی از مهم ترین گونه های مهاجم دریایی است که پس از ورود به دریای خزر در سال ۱۹۹۹، تغییرات گسترده ای در ساختار و عملکرد این اکوسیستم ایجاد کرد. این گونه با برخورداری از ویژگی هایی نظیر رشد سریع، بلوغ زودرس، نرخ بالای تولیدمثل، دامنه تحمل وسیع نسبت به دما و شوری و انعطاف پذیری غذایی، توانست به سرعت در سراسر دریای خزر گسترش یابد و به یکی از عوامل اصلی تغییر شبکه غذایی این دریا تبدیل شود. در این مقاله، روند ۲۵ ساله تهاجم این گونه به دریای خزر مرور شده و تاریخچه ورود، عوامل موثر بر موفقیت تهاجمی، الگوهای پراکنش مکانی، زمانی و عمقی، بوم شناسی تغذیه ای، پیامدهای اکولوژیکی و اقتصادی، اقدامات مدیریتی و چشم انداز آینده آن بررسی شده است. با این حال، شواهد اخیر نشان می دهد که ورود شانه دار شکارگر Beroe ovata از سال ۲۰۱۹ با کاهش فراوانی شانه دار و بهبود نسبی جوامع مزوزئوپلانکتونی همراه بوده و می تواند به عنوان یک عامل کنترل زیستی طبیعی در تعدیل اثرات این مهاجم نقش آفرینی کند. در مجموع، آینده این گونه در دریای خزر به برهم کنش میان تغییرات اقلیمی، کاهش تراز آب، کیفیت زیستگاه ها و اثربخشی کنترل زیستی وابسته خواهد بود. این مرور با ارائه تصویری جامع از روند تهاجم شانه دار، بر ضرورت پایش بلندمدت، توسعه مدل های پیش بینی و تدوین راهبردهای مدیریتی مبتنی بر اکوسیستم برای حفاظت از دریای خزر تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

شانه دار شکارگر ، دریای خزر ، گونه های مهاجم ، زئوپلانکتون ، تغیییرات اقلیم