سلامت معنوی دانشجویان ایرانی: ابعاد، چالش ها و نقش آن در ارتقای سلامت روان

مقدمه: سلامت معنوی به عنوان یکی از ابعاد اساسی سلامت کل نگر، نقش کلیدی در معناجویی، تاب آوری و سازگاری روانی دانشجویان ایفا می کند؛ به ویژه در شرایطی که آنان با فشارهای تحصیلی، هویتی و اجتماعی مواجه هستند. این مطالعه مروری روایتی با هدف تحلیل نظام مند شواهد علمی درباره اثر سلامت معنوی بر سلامت روان و عملکرد تحصیلی دانشجویان ایرانی و شناسایی عوامل موثر و چالش های مرتبط انجام شد. مواد و روش ها: جست وجو در پایگاه های ملی و بین المللی با استفاده از کلیدواژه هایی مانند «سلامت معنوی»، «سلامت روان»، «دانشجویان»، «تاب آوری»، «معنویت» و «بهزیستی روانی» صورت گرفت. معیارهای ورود مطالعات، تمرکز بر جمعیت دانشجویان ایرانی، ارتباط با سلامت معنوی و روان، انتشار از سال ۱۳۹۴به بعد و دسترسی به متن کامل مقالات بود؛ مطالعات با جمعیت غیردانشجویی، فاقد تحلیل رابطه سلامت معنوی و روان یا کیفیت علمی پایین، از بررسی خارج شدند. نهایتا، ۳۵ مطالعه با کیفیت مناسب برای تحلیل انتخاب شدند. یافته ها: تحلیل مطالعات منتخب نشان داد که سلامت معنوی با کاهش افسردگی، اضطراب و استرس رابطه منفی و معناداری دارد (ضرایب همبستگی ۰/۴– تا ۰/۶–) و با شاخص های مثبت روان شناختی همچون تاب آوری و بهزیستی روانی همبستگی مستقیم و قابل توجهی نشان می دهد (۰/۵تا ۰/۷). این روابط به ویژه در دانشجویان رشته های علوم پزشکی که اغلب نمونه های بزرگ تری داشتند، برجسته تر بود. مهم ترین چالش ها شامل ناهمگونی ابزارهای سنجش سلامت معنوی، کمبود برنامه های آموزشی هدفمند و موانع فرهنگی جتماعی برای پرداختن به معنویت در محیط دانشگاهی بود. نتیجه گیری: شواهد موجود نشان می دهند که سلامت معنوی نه تنها با بهبود سلامت روان و افزایش تاب آوری و رضایت از زندگی دانشجویان مرتبط است، بلکه عملکرد تحصیلی و انگیزه یادگیری آنان را نیز تقویت می کند. این یافته ها ضرورت طراحی و اجرای برنامه های جامع آموزشی و حمایتی برای ارتقای سلامت معنوی در محیط دانشگاهی را برجسته می کنند و پژوهش های آینده باید به بررسی علی، مکانیسم های میانجی و توسعه ابزارهای بومی معتبر برای سنجش این مولفه بپردازند.

کلیدواژه ها:

Spiritual health ، Mental health ، Students ، Resilience ، Narrative review ، سلامت معنوی ، سلامت روان ، دانشجویان ، تاب آوری ، مرور روایتی.