کارکرد بیان مصداقی روایات در فرایند تفسیر آیات (مطالعه موردی آیات ۳ بروج، ۸ تکویر، ۱۶ قلم، ۲۷ ملک)

از گونه ­های روایات تفسیری، می­توان احادیثی را برشمرد که به بیان مصادیق آیات پرداخته­ اند. روی کرد تفسیرنگاران در مواجهه با این نوع از احادیث متفاوت بوده است. رهیافت التزام به طرد گونه ­های مزبور به سبب مصداقی بودن و یا کاربست آن در فرایند تفسیر، مساله­ای مبنایی پیرامون فهم کلام وحیانی است. نوشتار پیش ­رو می­کوشد با ترسیم جایگاه و نقش روایات مصداق ­گونه در روند فهم آیات، روش مواجهه با این گزاره­ های روایی را که البته گاه با یکدیگر اختلاف نیز دارند، تبیین نماید. انعکاس نظرگاه ­های مفسران در فهم برخی آیات برگزیده، می تواند نمایشی کاربردی از جایگاه و تاثیر چنین احادیثی باشد. افزون بر آن پرداختن به بیان ­های مصداقی در کنار دیگر مبانی و گرایش ­های فهم و تفسیر قرآن نیز می­تواند جلوه دیگری از اهمیت احادیث موردی را بنمایاند. این پژوهش که با روش توصیفی _تحلیلی انجام شده است به این نتیجه می­رسد که توسعه ظرف زمانی، گسترش معنایی، امکان تعدد خوانش­ ها، چندمعنایی برخی واژگان و عبارات قرآنی و ترسیم سیاق چندوجهی از کارکردهای بیان مصداقی روایات در فهم عبارات قرآنی مورد بحث بوده است. افزون بر آن راه کار جمع میان احادیث مصداقی و به ظاهر دارای اختلاف، ارائه معنایی شامل و فراگیر به صورتی روشمند است.

کلیدواژه ها:

تفسیر قرآن ، تفسیر روایی ، اختلاف روایات تفسیری ، شمول معنایی