نقش و دواعی مستشرقان در نفوذ و شبهه افکنی در میراث اسلام و چند نمونه پاسخ تفسیری به شبهات

پاسخ گویی به شبهات پیرامون مسائل اسلامی، از صدر اسلام تاکنون سابقه ای دیرینه دارد. حتی می توان نخستین شبهه افکن را شیطان دانست؛ زیرا در برابر فرمان الهی، شبهه مربوط به نوع انسان و روی گردانی از سجده را مطرح کرد و نخستین مقایسه شبهه انگیز را به خود اختصاص داد. پیامبر اکرم (ص) نیز درباره شبهه افکنان نسبت به آیات قرآن، استدلال های گوناگونی را از جانب خداوند بیان کردند که نمونه هایی از آن ها در منابع ذکر شده است. از آنجا که شناخت شبهه پردازان که بسیاری از آنان مستشرقان هستند و بررسی انگیزه های ایشان در عصر حاضر اهمیتی ویژه دارد، این مقاله بر اساس شیوه و عملکرد آنان نگارش یافته است. موضوع شبهه شناسی و پاسخ به آن ها در طول زمان توسعه یافته و به فرایندی خاص تبدیل شده است؛ به گونه ای که شبهات دسته بندی و نوع هر یک مشخص شده است. این امر به دلیل حساسیت موضوع، تنها از عهده افراد کارآزموده، شبهه شناس و برجسته برمی آید. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی، ضمن بررسی شیوه های گذشتگان، به معرفی شبهه پردازان و انگیزه های آنان پرداخته و نوع برخورد قرآن کریم را با ذکر نمونه هایی از شبهات مطرح کرده است. به نظر می رسد مستشرقان عمدتا در صدد برجسته سازی جنبه های منفی میراث اسلامی بوده اند.

کلیدواژه ها:

قرآن کریم ، میراث اسلام ، تفسیر ، شبهه ، نفوذ مستشرقان ، شبهه افکنی