اصول قرآنی حکمرانی بر فناوری های نوین، با تاکید بر هوش مصنوعی، مبتنی بر الگوی ولایت

فراگیری فناوری های نوین و هوش مصنوعی در سطح جهان و تلاش سایبرنتیک استکبار جهانی برای کنترل بشر در راستای اهداف خود، از طریق تکنولوژی، چالش های فراوانی را در زندگی بشر به وجود آورده که با حکمرانی بر اساس اصول قرآنی و وحیانی می توان از آن ها جلوگیری نمود و به سوی مدینه فاضله حرکت کرد. به رغم وجود این چالش ها و اهمیت مساله، هنوز چارچوب جامعی برای حکمرانی بر فناوری های نوین و هوش مصنوعی، بر اساس اصول قرآنی ارائه نشده است. از این رو، پرسش اصلی پژوهش حاضر، ناظر به استخراج اصول قرآنی منسجم و مبتنی بر الگوی ولایت، جهت تدوین سیاست های مرتبط با حکمرانی و نظارت بر هوش مصنوعی است تا علاوه بر توسعه این فناوری، به ترویج عدالت، اخلاق و مسئولیت پذیری کمک کند. در این تحقیق، گردآوری اطلاعات به روش کتابخانه ای و پردازش آن، به روش توصیفی-تحلیلی و فراترکیب انجام شده است. پس از بررسی موضوعی آیات قرآن کریم و استخراج اصول حکمرانی بر فناوری های نوین، این نتیجه حاصل شد که اصولی همچون عدالت، شفافیت، مسئولیت پذیری، حفظ کرامت انسانی و... از الزامات کلیدی این حوزه هستند و الگوی ولایت در سه سطح ۱. فراساختاری (شامل چهار دسته: الف. در راستای اهداف غایی ب. در راستای تحقق اهداف اخلاقی ج. خط مشی های حقوقی و ملی د. اصول روش شناختی)؛ ۲. ساختاری (شامل سه دسته: الف. قانون گذاری ب. نهادسازی ج. تنظیم گری)؛ ۳. اصول عملیاتی (شامل چهار دسته: الف. اجرا و پیاده سازی ب. نظارت و ارزیابی ج. پاسخ گویی و شفافیت د. توانمندسازی و آموزش)؛ مشتمل بر مجموعا ۳۵ اصل قرآنی ارائه گردید.

کلیدواژه ها:

حکمرانی ، فناوری های نوین ، هوش مصنوعی ، اصول قرآنی ، الگوی ولایت