ایده هوشمندی و چالش های حکمرانی شهر شبکه ای

در سال های اخیر، ایده «شهر هوشمند» به عنوان راهکاری فناورانه برای حل بحران های حکمرانی و تحقق توسعه پایدار، جایگاه چشمگیری در گفتمان های سیاست گذاری جهانی یافته است. این پژوهش با هدف ارزیابی توان ایده هوشمندی در حل مسائل حکمرانی، به این پرسش اساسی می پردازد که چه قرابت گفتمانی، ایده هوشمندی را به نولیبرالیسم پیوند داده و تا چه میزان به عنوان الگوی حکمرانی در عصر دیجیتال، موفق است. این بررسی با رویکردی انتقادی و با روش نقد اقتصاد سیاسی و نقد ایدئولوژی، به تحلیل پیش فرض ها، گفتمان ها و سیاست های نهفته در این ایده می پردازد و با تمرکز بر تقاطع قدرت، فناوری و اقتصاد سیاسی، شکاف های مفهومی و عملی آن را واکاوی می کند. در بخش نخست، سه الگوی غالب آینده شهری شهر دیجیتال، شهر کارآفرین و شهر پایدار بررسی می شود و چگونگی هم گرایی آنها در قالب گفتمان نولیبرال شهر هوشمند، تحلیل می شود؛ گفتمانی که با سیاست زدایی از توسعه شهری، مناسبات قدرت نابرابر را بازتولید می کند. سپس پنج تنش ساختاری میان هوشمندی و پایداری، بررسی می شود: ۱. رشد اقتصادی ناپایدار؛ ۲. توزیع نابرابر منافع دیجیتال؛ ۳. تضعیف نقش سیاسی شهروندان؛ ۴. ناکارآمدی فناوری در حفاظت محیط زیست؛ ۵. ترویج مصرف گرایی فناورانه. تحلیل مطالعات موردی نشانگر آن است که بیشتر پروژه های شهر هوشمند، به جای تحقق عدالت اجتماعی یا حفاظت محیط زیست، به دنبال استمرار منطق نولیبرال بازارمحور و بهینه گرایی هستند. یافته های پژوهش بیانگر آن است که اگرچه شهر هوشمند، در ظاهر یک دستور کار نوآورانه و رهایی بخش ارائه می دهد، اما در عمل، بیشتر با شیوه های نولیبرالی توسعه شهری همسو می شود. به این ترتیب مسیر آینده شهر هوشمند در بازتعریف پیوند فناوری، سیاست و زیست جهان نهفته است.

کلیدواژه ها:

شهر هوشمند ، حکمرانی ، شهر آینده ، شهر پایدار ، شهر کارآفرین ، شهر دیجیتالی ، توسعه نولیبرال ، توسعه پایدار