<span lang="FA">حکمرانی مطلوب؛ واکاوی مولفه<span lang="FA"> <span lang="FA">های ارزیابی تاثیرات قانون در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایرا<span lang="AR-SA">ن

قوانین باکیفیت، قابل اجرا و موردپذیرش، از مولفه های اساسی حکمرانی قانونمند بوده و تصویب قوانین غیراولویت دار، پراکنده و غیرقابل اجرا، از چالش های اساسی نظام حکمرانی کشورهاست. ارزیابی تاثیرات قانون به عنوان ابزاری برای حل این معضل، در بسیاری از کشورها به صورت پیشینی و پسینی مورداستفاده قرار می گیرد. مولفه های ارزیابی تاثیرات قانون بر اساس مبانی نظام حکمرانی کشورها متفاوت بوده و فراخور با ساخت حقوقی آنها طراحی می شوند. پرسش اصلی پژوهش پیش رو، مولفه های ارزیابی تاثیرات قانون در نظام حکمرانی مطلوب جمهوری اسلامی ایران است. برای وصول به پاسخ بااستفاده از روش تحلیل مضمون، این مولفه ها از منبع اساسی نظام حکمرانی کشور یعنی قانون اساسی بازطراحی شدند. درهمین راستا ۱۷۷ اصل قانون اساسی موردمطالعه و ۵۰۰ کد اولیه انجام گرفته، کدها و مفاهیم اولیه با مطالعه چندباره، به ۱۳۸ مورد کدگذاری بازتبدیل شدند. پس از پالایش مفاهیم پایه و مقولات، مولفه های ارزیابی تاثیرات قانون، در پنج جنبه (شرعی، فرهنگی اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، محیط زیستی) تشریح شد. یافته های پژوهش نشان داد که ابتنای بر موازین اسلام، دربردارنده مصالح عامه و عدم مغایرت با احکام اسلام از «مولفه های شرعی»، اشاعه فرهنگ اسلامی و محوریت خانواده از «مولفه های فرهنگی اجتماعی»، حفاظت از محیط زیست و توجه به عدالت بین نسلی از مولفه های اصلی «محیط زیستی»، حفظ آزادی های سیاسی و وحدت جهان اسلام، مشارکت سیاسی از «مولفه های سیاسی»، نفی انحصار و فساد اقتصادی، توجه به بخش خصوصی و تعاونی و جلوگیری از وابستگی اقتصادی از «مولفه های اصلی اقتصادی» هستند.

کلیدواژه ها:

ارزیابی ، تاثیرات قانون ، حاکمیت قانون ، حکمرانی ، قانونگذاری