بازخوانی مکان یابی آتشکده آذرگشنسب در چارچوب منظر فرهنگی (با تاکید بر گردشگری مذهبی–فرهنگی و پایداری محیط زیست)

آتشکده آذرگشنسب به عنوان یکی از برجسته ترین مراکز آیینی–سیاسی دوره ساسانی، افزون بر کارکرد مذهبی، واجد ظرفیت های قابل توجهی در شکل دهی به منظر فرهنگی و توسعه گردشگری مذهبی–فرهنگی است. مکان یابی این آتشکده نه تنها حاصل الزامات آیینی، بلکه نتیجه برهم کنش آگاهانه عوامل طبیعی، فرهنگی، سیاسی و زیست محیطی بوده که در طول زمان به شکل گیری یک منظر آیینی - قدسی منحصربه فرد انجامیده است. پژوهش حاضر با رویکرد مطالعات منظر و با تاکید بر پیوند میان میراث فرهنگی و محیط زیست، به تحلیل مولفه های موثر بر مکان یابی آتشکده آذرگشنسب و ظرفیت های آن در حوزه گردشگری فرهنگی و مذهبی می پردازد. در این راستا، عناصر منظر طبیعی شامل توپوگرافی، منابع آب، اقلیم، چشم انداز بصری و ویژگی های زمین شناختی، در کنار مولفه های منظر فرهنگی نظیر مسیرهای ارتباطی تاریخی، استقرارهای انسانی، کارکردهای آیینی–نظامی و جایگاه نمادین مکان در نظام اعتقادی ساسانیان مورد بررسی قرار گرفته اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که هم نشینی سنجیده عناصر طبیعی و فرهنگی، ضمن ایجاد یک منظر آیینی پایدار، بستری مناسب برای خوانش گردشگرمحور میراث مذهبی فراهم آورده است؛ به گونه ای که آتشکده آذرگشنسب می تواند به عنوان یک مقصد گردشگری مذهبی–فرهنگی با رویکرد حفاظت از محیط زیست و توسعه پایدار بازتعریف شود. این پژوهش با تاکید بر ضرورت نگاه منظرین در برنامه ریزی گردشگری میراث، الگویی برای بهره برداری مسئولانه از محوطه های آیینی ایران باستان در چارچوب گردشگری فرهنگی و محیط زیستی ارائه می دهد

کلیدواژه ها:

آذرگشنسب ، منظر فرهنگی ، گردشگری مذهبی-فرهنگی ، مولفه های موثر ، توپوگرافی