گردشگری فرهنگی و توسعه ی اقتصاد هنرهای سنتی ایران با تاکید بر نقش نهادهای میراث فرهنگی

گردشگری فرهنگی به عنوان یکی از شاخه های مهم گردشگری معاصر، نقشی اساسی در بازتولید، بازنمایی و پویایی سرمایه های فرهنگی و هنری جوامع ایفا می کند. در ایران، هنرهای سنتی به عنوان بخشی از سرمایه ی فرهنگی و هنری ایران، از ظرفیت بالایی برای جذب گردشگران داخلی و خارجی برخوردارند و در صورت برنامه ریزی و مدیریت صحیح، می توانند به توسعه ی پایدار اقتصاد هنر منجر شوند. با این حال، بهره برداری موثر از این ظرفیت مستلزم وجود سازوکارهای نهادی، حمایتی و سیاست گذاری منسجم است. هدف این پژوهش بررسی نقش گردشگری فرهنگی در توسعه ی اقتصاد هنرهای سنتی ایران با تاکید بر جایگاه و کارکرد نهادهای میراث فرهنگی در این فرآیند است. این مقاله با رویکردی توصیفی–تحلیلی و بر پایه ی مطالعات کتابخانه ای و اسنادی، به واکاوی پیوند میان گردشگری فرهنگی، هنرهای سنتی و اقتصاد هنر می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که گردشگران فرهنگی، به ویژه گردشگران خارجی، تمایل قابل توجهی به مصرف و تجربه ی آثار هنری اصیل، دست ساز و ریشه دار در فرهنگ بومی دارند و این امر می تواند به رونق بازار هنرهای سنتی و افزایش ارزش اقتصادی آن ها بینجامد. با این حال، در نبود حمایت های نهادی موثر، خطراتی چون تضعیف اصالت آثار، تجاری سازی سطحی و گسست میان هنرمند و بازار گردشگری پدیدار می شود. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که نقش نهادهای میراث فرهنگی در حمایت از هنرمندان، حفظ کیفیت و هویت آثار، ایجاد بسترهای مناسب برای نمایش و عرضه، و هدایت تعامل میان هنرهای سنتی و صنعت گردشگری، نقشی تعیین کننده در تبدیل سرمایه ی فرهنگی به سرمایه ی اقتصادی ایفا می کند. در نهایت، مقاله بر این نکته تاکید می ورزد که گردشگری فرهنگی، در صورت پشتیبانی نهادی و سیاست گذاری آگاهانه، می تواند به عنوان یکی از مسیرهای موثر توسعه ی اقتصاد هنرهای سنتی ایران عمل کند.

کلیدواژه ها:

گردشگری فرهنگی ، هنرهای سنتی ایران ، اقتصاد هنر ، سرمایه ی فرهنگی و هنری ، نهادهای میراث فرهنگی