طراحی الگوی توسعه گردشگری سلامت محور با تکیه بر ماساژهای سنتی بومی: تلفیق میراث فرهنگی ناملموس، فناوری های نوین و مشارکت جوامع محلی در ایران

مقدمه و مسئله مطالعه: گردشگری سلامت به عنوان یکی از شاخه های پویای صنعت گردشگری، نقشی کلیدی در توسعه اقتصادی کشورها ایفا می کند. با وجود پیشینه غنی طب سنتی ایران و تنوع تکنیک های ماساژ بومی مانند دلک و غمز، این ظرفیت ارزشمند تاکنون در طراحی الگوی توسعه گردشگری سلامت محور مورد غفلت واقع شده است. مسئله اصلی این پژوهش، ارائه الگویی جامع برای توسعه گردشگری سلامت با محوریت ماساژهای سنتی ایرانی به عنوان میراث فرهنگی ناملموس است. اهداف پژوهش: این مقاله با هدف طراحی الگوی توسعه گردشگری سلامت محور بر پایه ماساژهای سنتی بومی ایران، با تاکید بر تلفیق سه مولفه کلیدی میراث فرهنگی ناملموس، فناوری های نوین و مشارکت جوامع محلی تدوین شده است. روش پژوهش: پژوهش حاضر با رویکرد مروری نظام مند و تحلیل اسنادی انجام شده است. داده ها از طریق بررسی متون کهن طب ایرانی، مقالات علمی منتشر شده در پایگاه های معتبر (Scopus، PubMed، SID و ISC) و کارآزمایی های بالینی دارای کد ثبت معتبر (IRCT) گردآوری و با روش تحلیل محتوای کیفی مورد بررسی قرار گرفته است. یافته ها: شواهد علمی نشان می دهد که ماساژهای سنتی ایرانی (دلک و غمز) دارای اثربخشی قابل توجهی در کاهش دردهای عضلانی-اسکلتی، بهبود کیفیت زندگی و افزایش دامنه حرکتی هستند. نتایج کارآزمایی های بالینی حاکی از کاهش معنی دار شدت درد (کاهش نمره VAS از ۵/۸۳ به ۱/۲۴) و بهبود ناتوانی عملکردی در بیماران مبتلا به کمردرد مزمن و گردن درد می باشد. همچنین، قابلیت های ایران در زمینه برندسازی ماساژهای سنتی، بهره گیری از فناوری های نوظهور (واقعیت مجازی، هوش مصنوعی) و توانمندسازی جوامع محلی به عنوان ظرفیت های کلیدی توسعه شناسایی شد. چالش های اصلی شامل نبود استانداردهای بین المللی، محدودیت های قانونی و کمبود نیروی انسانی ماهر است. نتایج: الگوی پیشنهادی مشتمل بر چهار مولفه احیا و مستندسازی میراث فرهنگی ناملموس، بهره گیری از فناوری های نوین، توانمندسازی و مشارکت جوامع محلی، و بازاریابی و برندسازی بین المللی می تواند به عنوان چارچوبی کارآمد برای توسعه گردشگری سلامت در ایران عمل کند. اجرای این الگو ضمن حفظ و احیای میراث فرهنگی، زمینه ساز ایجاد فرصت های شغلی پایدار، توسعه اقتصادی مناطق گردشگرپذیر و ارتقای جایگاه ایران در بازار رقابتی گردشگری سلامت جهان خواهد شد.

کلیدواژه ها:

گردشگری سلامت ، ماساژهای سنتی ایرانی ، میراث فرهنگی ناملموس ، دلک و غمز ، توسعه پایدار