تحلیل بازنمایی بصری میدان نقش جهان اصفهان در پرتو نظریه بازنمایی استوارت هال

این پژوهش با هدف تحلیل مقایسه ای بازنمایی بصری میدان نقش جهان اصفهان در عکس ها بر اساس نظریه سازه انگارانه استوارت هال انجام شده است. پرسش اصلی آن است که تفاوت در موقعیت فرهنگی تولیدکنندگان تصویر عکاسان ایرانی (به مثابه کنشگران درون فرهنگی) و گردشگران خارجی (به مثابه ناظران بین فرهنگی) چگونه به خلق دو نظام معنایی متمایز از این مکان واحد می پردازند؟. با استفاده از روش کیفی و رویکرد تطبیقی-تحلیلی، ۸۰ عکس (۴۰ عکس از پنج عکاس ایرانی و ۴۰ عکس از پنج عکاس خارجی) به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و در چارچوب نظریه ی هال در سه سطح سوژه گزینی، روابط بین دالی و شگردهای زیبایی شناختی مورد بررسی قرار گرفتند. یافته ها نشان می دهد که بازنمایی های این دو گروه، نه بازتابی عینی، بلکه برساخت هایی فعال و متاثر از ذخایر فرهنگی متفاوت هستند. گفتمان مسلط در عکس های خارجی، میدان را به عنوان «شیء-نماد تاریخی منفک از بافت اجتماعی معاصر» رمزگذاری می کند. این نگاه با استراتژی هایی چون برجسته سازی تک بنا، حذف زمینه، زاویه دید غیرمستقیم و نورپردازی دراماتیک، تصویری ایستا، کلیشه ای و منطبق با انتظارات گفتمان جهانی گردشگری ارائه می دهد. در مقابل، گفتمان غالب در عکس های ایرانی، میدان را به مثابه «فضا-بستر حیات جمعی پیوسته» بازمی نمایاند. این نگاه درون فرهنگی، با توصیف بستر شهری، پذیرش حضور عادی انسان، مواجهه مستقیم با بنا و ثبت نور و زمان معمولی، بر تداوم، پویایی و درهم تنیدگی امر تاریخی با زندگی معاصر تاکید می ورزد. نتیجه آنکه موقعیت فرهنگی متفاوت تولیدکننده، مستقیما بر فرآیند رمزگذاری تصویری تاثیر گذاشته و دو واقعیت دیداری متمایز می آفریند. این مطالعه با تمرکز بر مرحله ی تولید، مسیر تحلیلی نوینی در مطالعات بصری گشوده و لزوم اتخاذ راهبردهای آگاهانه و چندصدایی در بازنمایی میراث فرهنگی برای مدیران و فعالان این حوزه را گوشزد می کند.

کلیدواژه ها:

بازنمایی بصری ، میدان نقش جهان اصفهان ، نظریه استوارت هال ، تحلیل تطبیقی