تدوین مدل اکوسیستم ارزش تجربه میراثی (HEVE): چارچوبی دارایی سبک برای توسعه خدمات تجربه محور پیرامون بناهای تاریخی

بسیاری از بناهای تاریخی با وجود ظرفیت های فرهنگی، اجتماعی و طبیعی پیرامون خود، همچنان در قالب الگوهای منفرد بهره برداری می شوند و بخش مهمی از ظرفیت های تجربه آفرین محلی در فرایند ارزش آفرینی آنها نادیده گرفته می شود. این در حالی است که چرخش پارادایم گردشگری به سوی اقتصاد تجربه و گردشگری تجربه محور، ضرورت بازتعریف منطق بهره برداری از این دارایی ها را آشکار ساخته است. هدف پژوهش حاضر، پر کردن شکاف نظری میان ادبیات اقتصاد تجربه، گردشگری تجربه محور، اصالت، منطق دارایی سبک و نظریه پلتفرم و ارائه مدل مفهومی «اکوسیستم ارزش تجربه میراثی» (Heritage Experience Value Ecosystem - HEVE) است. در این مدل، بنای تاریخی نه صرفا یک فضای فیزیکی، بلکه هسته هماهنگ کننده یک اکوسیستم محلی برای خلق تجربه های اصیل تعریف می شود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی-توسعه ای و با رویکرد کیفی، بر پایه مرور نظام مند ادبیات و روش تحلیل مضمون تاملی و با بررسی ۵۴ منبع منتخب انجام شده است. یافته ها به استخراج شش تم اصلی شامل اقتصاد تجربه به عنوان منبع ارزش، گردشگری تجربه محور و چرخش به سوی مشارکت، اصالت میراثی به عنوان مزیت رقابتی پایدار، منطق دارایی سبک در خدمت چابکی عملیاتی، هماهنگی پلتفرمی و منطق هم آفرینی ارزش، و منطق اکوسیستمی خلق ارزش انجامید که در قالب یک مدل پنج لایه صورتبندی شدند. نتایج نشان می دهد که مدل HEVE از ظرفیت نظری لازم برای تنوع بخشی به جریان های درآمدی و تقویت پایداری بهره برداری از بناهای تاریخی، بدون اتکای مستقیم به سرمایه گذاری های سنگین، برخوردار است.

کلیدواژه ها:

اقتصاد تجربه ، اکوسیستم ارزش تجربه میراثی ، دارایی سبک ، بناهای تاریخی ، گردشگری تجربه محور