اثرات دارویی و ترکیبات ارزشمند بالنگو شهری (Lallemantia iberica) و نقش شرایط محیطی در کیفیت و ویژگی های زیست فعال آن

بالنگو شهری (Lallemantia iberica Fisch. & C.A. Mey) از گیاهان دارویی و دانه روغنی خانواده نعناعیان است که بذر و اندام های هوایی آن به دلیل دارا بودن روغن، موسیلاژ، اسیدهای چرب غیر اشباع و ترکیبات فنولی و فرار، در مطالعات غذایی، دارویی و صنعتی مورد توجه قرار گرفته اند. شواهد موجود افزون بر کاربردهای سنتی، فعالیت های آنتی اکسیدانی، ضدباکتریایی و ضددردی برخی عصاره ها و اسانس های این گیاه را نشان داده اند؛ با این حال بیشتر این شواهد آزمایشگاهی یا پیش بالینی هستند و برای استنباط اثر درمانی در انسان کافی نیستند. روغن بذر معمولا حدود ۳۰ درصد و در برخی گزارش ها ۳۵ تا ۳۸ درصد وزن خشک بذر را تشکیل می دهد و بخش مهمی از آن را اسیدهای چرب لینولنیک و لینولئیک تشکیل می دهند. موسیلاژ بذر نیز یک پلی ساکارید با وزن مولکولی بالا و دارای قندهایی مانند گالاکتورونیک اسید، گالاکتوز، مانوز، آرابینوز، زایلوز، گلوکز و رامنوز است. کیفیت و مقدار این ترکیبات فقط به ژنوتیپ وابسته نیست بلکه شرایط محیطی و مدیریت زراعی نیز نقش مهمی دارند. دما، طول دوره روشنایی، وضعیت آب، تغذیه معدنی و مرحله رشد می توانند از طریق تغییر فتوسنتز، هدایت روزنه ای، تجمع کربوهیدرات ها، تعادل اکسیداتیو و تخصیص مواد فتوسنتزی به بذر، وزن بذر، جوانه زنی، بنیه، طول عمر و ترکیب ذخیره ای آن را تغییر دهند. هدف این مقاله جمع بندی شواهد درباره ترکیبات ارزشمند و آثار زیستی L. iberica و تبیین نقش شرایط محیطی در کیفیت بذر و ویژگی های زیست فعال آن است.

کلیدواژه ها:

بالنگو شهری ، روغن ، بذر ، موسیلاژ ، اسیدهای چرب ، ترکیبات فنولی ، فلاونوئیدها