مروری بر پتانسیل های زیستی و کاربردهای نوین گیاه آنقوزه (Ferula assa-foetida) در کشاورزی پایدار و صنایع غذایی

سابقه و هدف گیاه آنقوزه با نام علمی (Ferula assa-foetida) یکی از ارزشمندترین گیاهان دارویی بومی ایران با سابقه ای کهن در طب سنتی است. با وجود پژوهش های گسترده در زمینه ترکیبات شیمیایی و خواص دارویی این گیاه شکاف قابل توجهی در کاربردهای عملی و تجاری سازی آن در صنایع مختلف وجود دارد. این مطالعه با هدف مرور پتانسیل های زیستی و کاربردهای نوین این گیاه در کشاورزی پایدار و صنایع غذایی انجام شد. یافته ها: مهمترین ترکیبات زیست فعال آنقوزه شامل سسکوئی ترپن، کومارین ها، آمبلیپرنین، گالبانیک اسید، فارنسیفرول ها و ترکیبات گوگردی هستند که طیف وسیعی از فعالیت های بیولوژیک از جمله ضدسرطان، محافظت عصبی، ضدویروس، ضد میکروب، آنتی اکسیدانی و حشره کشی را نشان می دهند. مطالعات اخیر نشان داده اند که اسانس آنقوزه دارای اثر حشره کشی و دورکنندگی قوی علیه آفات انباری نظیر Tribolium confusum و Ephestia kuehniella است که می تواند به عنوان جایگزینی ایمن برای سموم شیمیایی در کشاورزی پایدار مطرح شود. همچنین فعالیت ضد میکروبی و آنتی اکسیدانی آن پتانسیل بالایی برای استفاده به عنوان نگهدارنده طبیعی در صنایع غذایی دارد. با این حال چالش هایی نظیر ناپایداری ترکیبات و بوی تند استفاده صنعتی از آن را محدود کرده است که استفاده از فناوری های نوین مانند نانوامولسیون ها و ریزپوشانی به عنوان راهکارهای موثر پیشنهاد می شود. نتیجه گیری: گیاه آنقوزه یک منبع استراتژیک و چندمنظوره با پتانسیل بالای تجاری سازی است. توسعه فرمولاسیون های پایدار و انجام کارآزمایی های بالینی و مزرعه ای گام های ضروری برای بهره برداری کامل از این گنجینه طبیعی محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

آنقوزه ، Ferula assa-foetidaL ، کشاورزی پایدار ، آفت کش طبیعی ، نگهدارنده غذایی ، فناوری نانو