مطالعه گونه دارویی تشنه داری (Scrophularia striata) در منطقه ملکشاهی در استان ایلام

این مطالعه با هدف بررسی خصوصیات رویشگاهی گونه دارویی و بومی تشنه داری Scrophularia striata از تیره گل میمون در منطقه ملکشاهی استان ایلام در سال های ۱۴۰۲، ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ انجام شد. بر اساس اطلاعات موجود در فلورهای گیاهی معتبر و بازدیدهای صحرایی رویشگاه اصلی این گیاه در استان ایلام انتخاب گردید. بر اساس مشاهدات میدانی فنولوژی گونه تشنه داری تحت تاثیر عوامل اقلیمی و توپوگرافی به ویژه دما و ارتفاع از سطح دریا می باشد. تداوم بارندگی های بهاره باعث طولانی شدن دوره حیات این گیاه می شود. بوته ها از اواخر اسفند تا اوایل اردیبهشت در مرحله رویشی بوده و بعد از آن وارد مرحله زایشی می شوند. گلدهی گیاه از اردیبهشت تا اواسط خرداد، رسیدگی بذرها در تیر ماه و توقف چرخه حیاتی از اواخر تیر تا اواخر زمستان انجام می شود. البته تمامی مراحل فنولوژیکی تحت تاثیر افزایش دما و وقوع بارندگی تسریع می شوند. ساکنان محلی و افراد بومی منطقه از برگ ها و سرشاخه های هوایی و ریشه گیاه برای مصارف دارویی نظیر ضد التهاب، تسکین دهنده زخم و سوختگی و مشکلات تنفسی و خوراکی استفاده می کنند. از آنجا که نتایج این مطالعه بیان کننده تاثیر عوامل محیطی بر صفات مورفولوژیکی و فنولوژیکی گونه ارزشمند تشنه داری بود، لذا برای دستیابی به جمعیت مناسبی از این گونه بومی بایستی از برنامه های حفاظتی چون قرق در زمان و دوره متناسب با زادآوری استفاده نمود. بر این اساس، از آنجا که جغرافیای گیاهان در رویشگاه های طبیعی حاصل عوامل زیستی و غیر زیستی می باشد، شناسایی این عوامل را بایستی به عنوان نیازهای رویشگاهی گیاهان به عنوان اولین قدم در حفاظت و احیای گونه ها و همچنین فرآیند اهلی سازی مدنظر قرار داد.

کلیدواژه ها:

اهلی سازی ، جغرافیای گیاهی ، خصوصیات ، توپوگرافی ، عوامل اقلیمی ، مطالعه رویشگاهی