تبیین هم افزایی گیاهان دارویی، کشاورزی پایدار و صنعت شیلات؛ رویکردی نوین در توسعه پایدار

افزایش روزافزون جمعیت جهان و تقاضا برای پروتئین های دریایی توسعه صنعت شیلات و آبزی پروری را ناگزیر کرده است. با این حال چالش هایی نظیر طغیان بیماری های عفونی، مصرف بی رویه آنتی بیوتیک های شیمیایی و آلودگی های زیست محیطی ناشی از پساب ها پایداری این صنعت را تهدید می کنند. این پژوهش با هدف تبیین هم افزایی میان علوم گیاهان دارویی، کشاورزی پایدار و صنعت شیلات به عنوان یک رویکرد نوین و میان رشته ای در جهت تحقق توسعه پایدار تدوین شده است. این تحقیق از نظر ماهیت توسعه ای تحلیلی است که با روش مرور سیستماتیک (Systematic Review) و فراتحلیل کیفی منابع کتابخانه ای، اسناد بالادستی و مقالات نمایه شده در پایگاه های معتبر علمی (Web of Science, PubMed, Scopus) بین سال های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶ انجام شده است. داده ها پیرامون کاربرد اسانس ها و عصاره های گیاهی در آبزی پروری و مدیریت اکولوژیک استخرها جمع آوری و تحلیل گردیدند. یافته ها نشان داد که استفاده از ترکیبات ثانویه گیاهان دارویی مانند آویشن، سیر و پونه به عنوان محرک سیستم ایمنی و جایگزین آنتی بیوتیک ها نرخ بقای آبزیان را تا ۲۵٪ افزایش می دهد. همچنین تلفیق کشاورزی پایدار و شیلات در قالب سیستم های یکپارچه آکواپونیک بازدهی مصرف آب را تا ۹۰٪ بهبود بخشیده و نیتروژن پسماند را به کود ارگانیک برای گیاهان دارویی تبدیل می کند. از سوی دیگر به کارگیری نانوپوشش های گیاهی ماندگاری محصولات شیلاتی را در فاز فرآوری و بسته بندی به طور چشمگیری افزایش می دهد. هم افزایی میان رشته ای میان محورهای دهمین همایش گیاهان دارویی و صنعت شیلات نه تنها هزینه های تولید و خطرات زیست محیطی را کاهش می دهد بلکه با تولید محصول ارگانیک ارزش اقتصادی و پتانسیل صادراتی شیلات کشور را ارتقا می بخشد.

کلیدواژه ها:

گیاهان دارویی ، کشاورزی پایدار ، صنعت شیلات ، آکواپونیک ، فارماکولوژی آبزیان ، توسعه پایدار