ادبیات کوچ: خردگونه ای مغفول در ادبیات مهاجرت در کودک و نوجوان

بحران های طبیعی (همچون سیل، زلزله و...) و نیز بحران های اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و... گاهی افراد یا خانواده ها را ناگزیر از ترک محل زندگی و سکونت در مکانی دیگر می کند. این جابه جایی، گاه خودخواسته و گاه، اجباری است. تاکنون تاثیرات عاطفی این دوری خودخواسته یا اجباری از زادگاه، در ادبیات، با عنوان «ادبیات مهاجرت» بررسی شده است. این پژوهش در نظر دارد برای نخستین بار به معرفی خردگونه ای مغفول در ادبیات مهاجرت بپردازد که آن را «ادبیات کوچ» نامیده ایم. جامعه آماری مورد بررسی در این پژوهش، متون روایی منثور در مجلات رشد دانش آموز دهه ۶۰ بوده است؛ زیرا از یک سو ایران در دهه مزبور، درگیر بحران جنگ تحمیلی بوده است و از سوی دیگر، در این مجلات هم نثرهای روایی دانش آموزان و هم بزرگسالان (برای مخاطب کودک) ثبت شده و امکان بررسی تفاوت نگاه کودکان و بزرگسالان به این مقوله را می دهد. روش پژوهش در این مقاله، تحلیلی-توصیفی با تکیه بر تحلیل محتوا و چارچوب نظری، اکتشافی و بی پیشینه است. نتایج این پژوهش نشان می دهد مولفه های نوستالژیا، غربت، مرور خاطرات و بحران هویت میان ادبیات مهاجرت و کوچ، مشترک و شش مولفه زمان، مکان، زبان، امید به آینده/ امید به بازگشت و قهرمان سازی های نوین، قوانین و سیاست ها وجه ممیز ادبیات کوچ و مهاجرت است.

کلیدواژه ها:

ادبیات کودک و نوجوان ، ادبیات مهاجرت ، ادبیات کوچ ، مجلات رشد دانش آموز ، دهه ۶۰