مبانی نظری تحلیل گفتمان بوم گرا: رویکردی میان رشته ای برای خوانش زیست محیطی متون ادبی فارسی

جستار حاضر به تبیین نظری تحلیل گفتمان بوم گرا می پردازد؛ رویکردی نوین در زبان شناسی که بر مبنای زبان شناسی نقشگرای نظام مند شکل گرفته و با افزودن مفهوم بوم آگاهی» به مطالعه نسبت زبان و زیست بوم می پردازد. تحلیل گفتمان بوم گرا، با تاکید بر اصول «تنوع و هماهنگی، تعامل و هم زیستی»، گفتمان ها را بر اساس تاثیرشان بر محیط زیست به سه دسته بوم مفید، بوم ستیز و برابربوم تقسیم می کند. این چارچوب نظری با گسترش فرانقش های تجربی، بینافردی، منطقی و متنی، و نظام های زبانی متناظر با آنها نظیر گذرایی، وجه، ارزیابی، آغازگر، انسجام و پیوستگی می کوشد سازوکارهای زبانی شکل دهنده به گفتمان های زیست محیطی را واکاوی کند. در بخش پیشینه مقاله، با تاکید بر مرزهای نظری و روش شناختی میان تحلیل گفتمان بوم گرا و نقد بوم گرا، نسبت به خلط این دو رویکرد در برخی پژوهش های زبان فارسی هشدار می دهد. هدف از تبیین نظری پیش رو، فراهم آوردن زمینه ای دقیق برای کاربرد درست این رویکرد در متون ادبی فارسی و پرهیز از کاربست شتاب زده از مفاهیمی است که بدون درک مبانی نظری شان، به درستی قابل تعمیم نیستند.

کلیدواژه ها:

تحلیل گفتمان بو م گرا ، فرانقش تجربی ، فرانقش بینافردی ، فرانقش متنی ، فرانقش منطقی