رویکردهای نوآورانه در بازآفرینی داستان های کهن ادبیات فارسی برای کلاس های فلسفه برای کودکان

برنامه فلسفه برای کودکان (فبک) از سال های نخستین حیات خود در دهه ۱۹۷۰، همواره از داستان به عنوان محرک اصلی گفت و گو در کلاس استفاده کرده است. هنگامی که این رویکرد آموزشی، شکل فراگیرتری در جهان گرفت، بحث استفاده از متون داستانی مختلف هم داغ تر شد. امروز مسلم است که از هر داستانی با ساختار غیرمنطبق با این رویکرد نمی توان استفاده کرد. یکی از غنی ترین منابع ما در این حوزه، حکایات کهنی است که در ادبیات داستانی جهان و البته ادب فارسی فراوان یافت می شود. در این مقاله با استفاده از منابع کتابخانه ای و با روش پژوهش توصیفی تحلیلی، ضمن مروری بر شاخصه های اصلی داستان های مناسب کلاس فبک، استفاده های مرسوم از ادبیات کهن به شیوه بازنویسی نقد شده است. در بازنویسی، به دلیل حفظ ساختار و هسته مرکزی داستان، ماهیت غالبا تعلیمی-تلقینی اثر حفظ شده است که این خود سبب تعامل برقرار نکردن فعال ذهنی کودک و عدم تحقق کامل اهداف پرورش تفکر خواهد شد. در این راستا، با استناد به مبانی نظری فبک و یادگیری شناختی، الگوهای نوآورانه ای برای بازآفرینی، معرفی و تشریح شده است. در نهایت این مقاله استدلال می کند که برای نیل به اهداف فبک در نسل جوان، اتخاذ رویکرد بازآفرینی با بهره گیری از ده الگوی پیشنهادی، به مراتب اثربخش تر و سازگارتر با اصول یادگیری شناختی و نظریه های رشد تفکر خواهد بود. پیش شرط گذر از بازنویسی به بازآفرینی، عبور از نگاه ضیق به داستان های سبک مورد نظر بنیانگذاران برنامه فلسفه برای کودکان به عنوان تنها محرک موقعیت محور مناسب، جهت آغاز یک گفت وگوی فلسفی با کودکان است.

کلیدواژه ها:

ادبیات کودک و نوجوان ، داستان ، بازنویسی ، بازآفرینی ، فلسفه برای کودکان