<span lang="FA">طراحی الگوی تاب آوری در برابر اخبار جعلی با نقش میانجی سوگیری در پذیرش خبر (مطالعه موردی: شهر بوشهر)

پژوهش حاضر با هدف طراحی الگویی برای تاب آوری در برابر اخبار جعلی انجام شده است که در آن، سوگیری در پذیرش خبر به عنوان متغیر میانجی کیفی و سرمایه اجتماعی، اعتماد نهادی و حافظه جمعی به عنوان عوامل بومی تعدیل گر در نظر گرفته شده اند. این پژوهش کاربردی با رویکرد کیفی و راهبرد مطالعه موردی کیفی انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۳۵ مشارکت کننده (۴ خبره دانشگاهی، ۷ کارشناس اجرایی، ۲۴ شهروند عادی بوشهری) گردآوری گردید. نمونه گیری به روش هدفمند با حداکثر تنوع تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده ها با استفاده از MAXQDA ۲۰۲۰ و روش تحلیل مضمون براون و کلارک انجام شد. پایایی کدگذاری با محاسبه کاپای کوهن (۰/۸۴ = κ) تایید گردید. تحلیل داده ها به شناسایی ۵ مضمون فراگیر، ۲۲ مضمون سازمان دهنده و ۸۴ مضمون پایه انجامید. مضامین فراگیر عبارت اند از: سازوکارهای شناختی تاب آوری؛ الگوهای رفتاری تاب آوری؛ سوگیری در پذیرش خبر (نقش میانجی)؛ عوامل بومی تعدیل گر؛ و پیامدهای کاهش باورپذیری. بیشترین فراوانی مربوط به «اعتماد به خبرگزاری های رسمی» (۸۰ درصد) و «بی اعتمادی به کانال های تلگرامی ناشناس» (۷۴/۳ درصد) بود. نوآوری پژوهش در سه حوزه است: تبیین سوگیری به عنوان میانجی کیفی (شرط لازم برای اثربخشی تاب آوری)، کشف نقش دوگانه سرمایه اجتماعی (سپر در مقابل اهرم)، و شناسایی سوگیری تازگی به عنوان راهبرد بقای ناشی از فرهنگ بندرنشینی (نه خطای شناختی). پیشنهاد می شود دوره های سواد رسانه ای بومی با تاکید بر کنترل هیجانات و بازتاب میراث فرهنگی بندرنشینی طراحی شود.

کلیدواژه ها:

تاب آوری ، اخبار جعلی ، سوگیری در پذیرش خبر ، مطالعه موردی کیفی ، شهر بوشهر ، تحلیل مضمون