بازنمایی هویت جنسیتی زنان در برنامه های قرار ملاقات ناشناس در یوتیوب (مطالعه موردی: برنامه هایBlind Date )

پدیده "دیت ناشناس" در یوتیوب فارسی به عنوان شکلی نوظهور از تعاملات اجتماعی، بازنمایی های جدیدی از هویت زنان ارائه می دهد. پژوهش حاضر با هدف بازنمایی هویت جنسیتی زنان در برنامه های دیت ناشناس یوتیوب، با رویکرد نشانه شناسی جان فیسک و با تکیه بر مبانی نظری بازنمایی استوارت هال، نظریه رسانه استیونسن، و مفهوم هویت گیدنز انجام شده است. روش پژوهش، کیفی و با استفاده از تحلیل نشانه شناختی در سه سطح رمزگان اجتماعی، فنی و ایدئولوژیک بوده است. نمونه های پژوهش با روش نمونه گیری هدفمند شامل سه ویدئوی پربازدید در قالب های «دیت بادکنکی» با ۱۵۵۱۹۷۶ بازدید، «دیت بر اساس جذابیت» با ۶۷۱۴۶۲ بازدید و «دیت بر اساس رد فلگ» با ۷۲۰۴۱۶ بازدید در یوتیوب بوده است. یافته های پژوهش نشان می دهد؛ بازنمایی هویت زنان در این برنامه ها با تناقضی آشکار همراه است؛ از یک سو زنان به عنوان کنشگرانی مستقل و فعال نمایش داده می شوند و از سوی دیگر با نگاهی مصرف گرایانه و ابزاری مواجه هستند. این بازنمایی ها به عادی سازی رفتارهای غیر اخلاقی، تقلیل هویت زنان به ابژه های مورد ارزیابی و قضاوت و ترویج نگاه کالایی و مصرفی به روابط انسانی می انجامد. این بازنمایی دوگانه در قالب مولفه هایی چون شیء وارگی، مادی گرایی، سطحی نگری، هنجارشکنی و عادی سازی پیمان شکنی نمود می یابد. در نهایت می توان گفت این برنامه ها با بازتولید گفتمانی متناقض، که در آن عناصر مدرنیته (استقلال، فردگرایی) با عناصر سنتی (کنترل، شیء وارگی) در هم آمیخته شده، بازتاب دهنده وضعیت گذار جامعه امروزی و چالش های هویتی زنان در این دوره هستند.

کلیدواژه ها:

بازنمایی هویت ، دیت ناشناس ، هویت جنسیتی زنان ، یوتیوب ، نشانه شناسی جان فیسک