قدرت تعیین کنندگی مدیریت جهادی در پیش بینی اخلاق کار اسلامی و عملکرد شغلی معلمان تربیت بدنی

مقدمه و هدف: عملکرد شغلی معلمان یکی از عوامل اساسی در تحقق اهداف نظام آموزشی و ارتقای کیفیت فرایند تعلیم و تربیت است. در این میان، سبک مدیریت حاکم بر محیط های آموزشی و ارزش های اخلاقی حاکم بر رفتار حرفه ای کارکنان می توانند در شکل گیری و ارتقای عملکرد شغلی نقش مهمی داشته باشند. مدیریت جهادی به عنوان الگویی مدیریتی برخاسته از ارزش های اسلامی و بومی، بر مولفه هایی همچون تعهد، مسئولیت پذیری، روحیه خدمت، عدالت محوری، مشارکت و تلاش تاکید دارد. از سوی دیگر، اخلاق کار اسلامی مجموعه ای از ارزش ها و اصول اخلاقی است که رفتار حرفه ای افراد را در محیط کار هدایت می کند. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف تعیین قدرت تعیین کنندگی مدیریت جهادی در پیش بینی اخلاق کار اسلامی و عملکرد شغلی معلمان تربیت بدنی استان قم انجام شد. روش شناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، کمی و توصیفی-همبستگی است. جامعه آماری پژوهش را ۲۹۰ نفر از معلمان تربیت بدنی و مدیران مدارس استان قم در سال ۱۴۰۲ تشکیل دادند که از میان آنان ۱۳۲ نفر با استفاده از روش نمونه گیری متناسب با حجم جامعه و بر اساس فرمول کوکران به عنوان نمونه انتخاب شدند. داده ها با استفاده از پرسش نامه های مدیریت جهادی، اخلاق کار اسلامی و عملکرد شغلی گردآوری شد. ابزارهای مورد استفاده با اقتباس از مدل ها و چارچوب های نظری موجود و متناسب سازی با زمینه پژوهش تدوین شدند. روایی صوری و محتوایی ابزارها با نظر متخصصان و روایی سازه با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی بررسی شد. پایایی ابزارها نیز با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی ارزیابی شد. مقادیر آلفای کرونباخ برای اخلاق کار اسلامی، مدیریت جهادی و عملکرد شغلی به ترتیب ۰/۸۷۶، ۰/۹۵۲ و ۰/۸۸۵ و مقادیر پایایی ترکیبی آن ها به ترتیب ۰/۸۹۶، ۰/۹۷۵ و ۰/۹۰۵ به دست آمد. تحلیل داده ها با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری و رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS) در نرم افزار Smart PLS۳ انجام گرفت. یافته ها: نتایج ارزیابی مدل اندازه گیری نشان داد که مقادیر میانگین واریانس استخراج شده (AVE) برای اخلاق کار اسلامی، مدیریت جهادی و عملکرد شغلی به ترتیب ۵۹۶/۰، ۵۸۵/۰ و ۶۹۸/۰است که کفایت روایی همگرا را تایید می کند. همچنین، ضریب تعیین برای عملکرد شغلی برابر با R&sup۲;=۰.۷۸۰ به دست آمد؛ بدین معنا که متغیرهای پیش بین مدل در مجموع توانستند ۷۸ درصد از واریانس عملکرد شغلی را تبیین کنند. شاخص قدرت پیش بینی مدل نیز برابر با Q&sup۲;=۰.۲۷۳ بود که بیانگر قدرت پیش بینی قابل قبول مدل است. نتایج آزمون روابط ساختاری نشان داد که مدیریت جهادی با ضریب مسیر ۴۴۰/۰ و آماره t=۱۰.۰۸۴ رابطه مثبت و معناداری با عملکرد شغلی دارد. همچنین، مدیریت جهادی با ضریب مسیر ۱۹۵/۰ و آماره t=۳.۰۲۱ رابطه مثبت و معناداری با اخلاق کار اسلامی نشان داد. رابطه اخلاق کار اسلامی با عملکرد شغلی نیز با ضریب مسیر ۲۴۸/۰ و آماره t=۴.۰۹۸ مثبت و معنادار بود. با توجه به اینکه تمام مقادیر t بزرگ تر از ۱/۹۶ بودند، هر سه رابطه در سطح اطمینان ۹۵ درصد معنادار ارزیابی شدند. نتیجه گیری: یافته های پژوهش نشان می دهد که مدیریت جهادی و اخلاق کار اسلامی از عوامل مرتبط با عملکرد شغلی معلمان تربیت بدنی هستند و مدیریت جهادی علاوه بر ارتباط مستقیم با عملکرد شغلی، با اخلاق کار اسلامی نیز رابطه مثبت و معنادار دارد. مقدار بالای ضریب تعیین نشان دهنده ظرفیت مناسب مدل در تبیین تغییرات عملکرد شغلی است. بنابراین، توجه به مولفه های مدیریت جهادی، تقویت ارزش های اخلاق کار اسلامی و فراهم کردن زمینه های سازمانی برای تحقق آن ها می تواند در ارتقای عملکرد حرفه ای معلمان تربیت بدنی موثر باشد. بر این اساس، پیشنهاد می شود مدیران مدارس با تقویت مولفه هایی همچون مسئولیت پذیری، خدمت محوری، عدالت گرایی، مشارکت پذیری و تعهد حرفه ای، زمینه ارتقای اخلاق کار و عملکرد شغلی معلمان را فراهم کنند.

کلیدواژه ها:

مدیریت جهادی ، اخلاق کار اسلامی ، عملکرد شغلی ، معلمان