تاثیر جهانی شدن بر محیط زیست در ایران (نگرش کارشناسان شرکت های تجاری نسبت به اثرات و پیامدهای مبادلات تجاری بر محیط زیست ایران)

جهانی شدن به عنوان یکی از پدیده های محوری عصر معاصر، تاثیرات گسترده ای بر ابعاد مختلف زیست اجتماعی جوامع از جمله محیط زیست داشته است. با وجود انبوهی از پژوهش ها درباره ی جهانی شدن و محیط زیست، همچنان شکاف نظری و تجربی قابل توجهی در بررسی «ادراک کنشگران اقتصادی» نسبت به پیامدهای محیط زیستی این پدیده در کشورهای با اقتصاد در حال گذار مانند ایران وجود دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیرات جهانی شدن بر محیط زیست ایران از دیدگاه کنشگران اقتصادی انجام شده است. این تحقیق با روش پیمایش و با استفاده از پرسشنامه ی خوداجرا در میان ۱۵۵ نفر از کارشناسان شاغل در شرکت های تجاری بین المللی فعال در چهاردهمین نمایشگاه بین المللی محیط زیست تهران در سال ۱۳۹۳ اجرا شده است. چارچوب نظری پژوهش بر اساس چهار نظریه ی اصلی جامعه شناسی محیط زیست شامل نظریه ی چرخه ی تولید، جامعه ی مخاطره آمیز، نوسازی اکولوژیکی و نظم جهانی تدوین شده است. یافته ها نشان می دهد که از دیدگاه فعالان تجاری، جهانی شدن تاثیر عمدتا مثبتی بر دانش (میانگین ۳/۷۹)، ارزش ها (۳/۷۳)، رفتار (۳/۶۹) و نگرش (۳/۵۵) محیط زیستی داشته است، اما تاثیر آن بر مدیریت محیط زیست (۳/۰۲) به مراتب محدودتر بوده است. همچنین، تفاوت های معناداری بر اساس جنس، سن و سطح تحصیلات در ادراک پاسخگویان مشاهده شد. نتایج نشان می دهد که جهانی شدن فرهنگی و اطلاعاتی موفق تر از جهانی شدن مدیریتی عمل کرده است و نقش فعال دولت و شرکت ها می تواند تاثیرات منفی احتمالی را کنترل نماید. بر این اساس، تقویت سازوکارهای مدیریت محیط زیستی، آموزش نیروی انسانی و بهره گیری از فناوری های پاک به عنوان مهم ترین راهکارهای سیاستی پیشنهاد می شوند.

کلیدواژه ها:

جهانی شدن ، محیط زیست ، کنشگران اقتصادی ، جامعه شناسی محیط زیست ، توسعه ی پایدار