ایده آوها در زبان فارسی

این مقاله به بررسی مقوله ایده آوا در زبان فارسی می پردازد. ایده آواها واژگانی نشان دار در زبان هستند که صحنه ای حسی را به صورت شمایلی به تصویر می کشند و در مرز بین زبان قراردادی و زبان شمایلی قرار دارند. پس از تعریف این مقوله به­عنوان مفهومی تطبیقی، ویژگی های پنج گانه آن (نشان دار بودن، واژه بودن، تصویری بودن، حسی بودن و تعلق به طبقه باز) تشریح و تمایز آن از مقولات مشابهی مانند نمادپردازی آوایی، نام آوا، شناخت آوا و شبه جمله تبیین می شود. برپایه تقسیم بندی آکیتا (۲۰۰۹)، ایده آواهای فارسی در سه طبقه معنایی صوتی (مانند خرت خرت)، دیداری (مانند سلانه سلانه) و ذهنی (مانند قیلی ویلی) دسته بندی و نمونه هایی از گویش همدانی ارائه می گردد. از نظر دستوری، این واژه ها در ساخت های فعل مرکب (من من کردن)، قید حالت (سلانه سلانه آمد)، متمم فاعلی (گنه گنه است) و صفت (باران پشکه پشکه) به­کار می روند. در پایان، درباره نقش ایده آواها به­عنوان پلی بین ایماواشاره و زبان قراردادی و اهمیت آنها در درک تکامل زبان بحث می شود.

کلیدواژه ها:

ایده آوا ، مقوله واژگانی ، شمایلی ، فارسی ، گویش همدانی