آینده پژوهی قرآنی–حدیثی درباره جهان پسا تکنولوژی: واکاوی نسبت هوش مصنوعی، ترنس هیومنیسم و رنسانس اخلاقی در قرآن و روایات

هدف: با گسترش فناوری های نوین به ویژه در حوزه هوش مصنوعی، ژنتیک و گفتمان ترنس هیومنیسم، نگرش انسان به هویت، اختیار، اخلاق و نسبت علم و دین دچار تحول اساسی شده است. هدف این پژوهش، تحلیل آینده انسان پسا تکنولوژیک از منظر قرآن و روایات و بازخوانی نسبت آن با انسان وحی مدار است.روش: پژوهش حاضر با رویکرد آینده پژوهی انتقادی و روش تحلیل محتوای کیفی انجام شده است. منابع اصلی شامل آیات قرآن و روایات اهل بیت علیهم السلام است که با روش معناشناختی و تحلیل بینامتنی بررسی شده اند.یافته ها: بررسی تفسیری و معناشناختی آیاتی نظیر «یغیرن خلق الله» (نساء: ۱۱۹) و «قل الروح من امر ربی» (اسراء: ۸۵) در کنار تحلیل روایاتی مرتبط با ظهور دجال، گسترش علم بدون هدایت، و نشانه های آخرالزمان، نشان می دهد که متون اسلامی نه تنها نسبت به تحولات فناورانه ناظر و پیش گویانه اند، بلکه آن را از منظر الهیاتی حکمت محور تفسیر می کنند. در این چارچوب، هرگونه توسعه علمی و فناورانه فاقد پیوند با هدایت وحیانی، موجب انحراف انسان از مسیر فطرت و خلافت الهی تلقی می شود. اسلام آینده فناوری را نه در گسست از دین، بلکه در پیوند با ولایت معصوم معنا می کند.نتیجه گیری: در منظومه معرفتی قرآن و حدیث، آینده مطلوب تمدن بشری، نه عبور از حدود فطری و اخلاقی، بلکه تحقق فناوری معنوی بر مبنای توحید و ولایت امام معصوم است. انسان آینده نه فراتر از بشر، بلکه کامل شده او در افق هدایت الهی است. تلفیق منظومه ای از آیات و روایات در چارچوب آینده پژوهی و تحلیل انتقادی فناوری های نوین، زمینه ای بدیع برای نظریه پردازی اسلامی در حوزه آینده انسان فراهم می سازد.

کلیدواژه ها:

آینده پژوهی قرآنی ، ترنس هیومنیسم ، هوش مصنوعی ، دلالت های آخرالزمانی ، تمدن پساتکنولوژیک