جایگاه امر به معروف و نهی از منکر در مسئولیت زوج نسبت به حجاب زوجه

مسئله حجاب در شریعت اسلامی، یکی از شاخص ترین نمودهای عفاف و پایبندی به ارزش های دینی است و نهاد خانواده نخستین عرصه تحقق این ارزش به شمار می رود. در این میان، جایگاه و مسئولیت زوج در نظارت و هدایت دینی خانواده، به ویژه در رعایت حجاب از سوی زوجه، اهمیت ویژه ای دارد. یکی از مبانی فقهی این مسئولیت، فریضه ی امر به معروف و نهی از منکر است؛ فریضه ای که در منظومه شریعت، ضامن سلامت دینی جامعه و خانواده به شمار می آید. این مقاله با تکیه بر منابع قرآنی، روایی و فقهی، به بررسی جایگاه و حدود مسئولیت شرعی زوج در قبال حجاب زوجه بر اساس ادله ی امر به معروف و نهی از منکر می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که هرچند عمومات ادله ی امر به معروف و نهی از منکر شامل همه مسلمانان نسبت به یکدیگر است، اما نصوص خاص قرآنی و روایی—به ویژه آیه ی «قوا انفسکم واهلیکم نارا»(تحریم/۶)؛( خود و خانواده ی خویش را از آتشی که هیزم آن انسان ها و سنگ هاست نگه دارید.) و روایات تفسیری آن—بر وجود تکلیفی موکد و مضاعف نسبت به اهل و خانواده دلالت دارد.همچنین در صورت تحقق شرایط چهارگانه ی این فریضه (علم به منکر، احتمال تاثیر، استمرار منکر و نبود مفسده)، زوج مکلف است در چارچوب مراتب سه گانه ی امر به معروف—قلبی، زبانی و عملی—نسبت به رعایت حجاب از سوی همسر خود اقدام کند. این تکلیف شرعی در عین وجوب، مشروط به رعایت حکمت، مدارا و حفظ مودت خانوادگی است؛ ازاین رو، مسئولیت زوج نسبت به حجاب زوجه، جلوه ای از فریضه امر به معروف در سطح خانواده محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

امر به معروف و نهی از منکر ، حجاب ، مسئولیت زوج ، فقه ، خانواده