تحلیل تطبیقی بداء از دیدگاه مفسران فریقین

«بداء» از آموزه های مختص شیعه است که در لغت به معنای آشکارشدن پس از پنهانی می باشد. این مسئله ریشه در برخی آیات و عمدتا روایات دارد و از پیشینه ای گسترده در متون حدیثی، تفسیری، کلامی  و همچنین پژوهش های معاصر برخوردار است. شیعه بداء را لازمه توحید می داند، اما اهل سنت آن را ناسازگار با وحدانیت الهی می شمارد. این پژوهش با روش توصیفی‑تحلیلی، به بررسی دیدگاه های دو فرقه پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که در منابع هر دو مذهب، روایاتی درباره بداء وجود دارد و محتوای برخی آیات قرآن نیز به صراحت به آن اشاره دارد؛ از این حیث، بداء وجهی مشترک میان شیعه و سنی به شمار می رود. بااین حال، حساسیت نسبت به مسئله توحید – که هسته مرکزی اعتقادات اسلامی است – موجب شده اهل سنت بداء را انکار کنند، در حالی که شیعیان آن را جزئی از توحید می دانند. همین نقطه، مبنای اصلی اختلاف و نیز زمینه ساز اتهامات علیه شیعیان بوده است. دستاورد مهم این پژوهش، نقل و نقد برداشت های ناصحیح لغوی، تفسیری و کلامی اهل سنت از بداء، و نیز پاسخ به اتهامات واردشده است. «بداء» از آموزه های مختص شیعه است که در لغت به معنای آشکارشدن پس از پنهانی می باشد. این مسئله ریشه در برخی آیات و عمدتا روایات دارد و از پیشینه ای گسترده در متون حدیثی، تفسیری، کلامی  و همچنین پژوهش های معاصر برخوردار است. شیعه بداء را لازمه توحید می داند، اما اهل سنت آن را ناسازگار با وحدانیت الهی می شمارد. این پژوهش با روش توصیفی‑تحلیلی، به بررسی دیدگاه های دو فرقه پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که در منابع هر دو مذهب، روایاتی درباره بداء وجود دارد و محتوای برخی آیات قرآن نیز به صراحت به آن اشاره دارد؛ از این حیث، بداء وجهی مشترک میان شیعه و سنی به شمار می رود. بااین حال، حساسیت نسبت به مسئله توحید – که هسته مرکزی اعتقادات اسلامی است – موجب شده اهل سنت بداء را انکار کنند، در حالی که شیعیان آن را جزئی از توحید می دانند. همین نقطه، مبنای اصلی اختلاف و نیز زمینه ساز اتهامات علیه شیعیان بوده است. دستاورد مهم این پژوهش، نقل و نقد برداشت های ناصحیح لغوی، تفسیری و کلامی اهل سنت از بداء، و نیز پاسخ به اتهامات واردشده است. کلیدواژه‎ها: بداء، نسخ، توحید، شیعه، سنی.

کلیدواژه ها:

«بداء» از آموزه های مختص شیعه است که در لغت به معنای آشکارشدن پس از پنهانی می باشد. این مسئله ریشه در برخی آیات و عمدتا روایات دارد و از ، تفسیری ، کلامی و همچنین پژوهش های معاصر برخوردار است. شیعه بداء را لازمه توحید می داند ، اما اهل سنت آن را ناسازگار با وحدانیت الهی می شمارد. این پژوهش با روش توصیفی‑تحلیلی ، به بررسی دیدگاه های دو فرقه پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که در منابع هر دو مذهب ، روایاتی درباره بداء وجود دارد و محتوای برخی آیات قرآن نیز به صراحت به آن اشاره دارد ، از این حیث ، بداء وجهی مشترک میان شیعه و سنی به شمار می رود. بااین حال ، حساسیت نسبت به مسئله توحید – که هسته مرکزی اعتقادات اسلامی است – موجب شده اهل سنت بداء را انکار کنند ، در حالی که شیعیان آن را جزئی از توحید می دانند. همین نقطه ، مبنای اصلی اختلاف و نیز زمینه ساز اتهامات علیه شیعیان بوده است. دستاورد مهم این پژوهش ، نقل و نقد برداشت های ناصحیح لغوی ، تفسیری و کلامی اهل سنت از بداء ، و نیز پاسخ به اتهامات واردشده است. کلیدواژه‎ها: بداء ، نسخ ، توحید ، شیعه ، سنی