عاقل انگاری اشیاء اخروی در زبان قرآن؛ از حقیقت تا مجاز

این مقاله به بررسی پدیده «عاقل انگاری اشیای اخروی» در قرآن کریم می پردازد؛ پدیده ای که در آن اشیای بی جان، مانند آتش، جهنم و اعضای بدن، با اوصاف موجودات عاقل توصیف شده اند. هدف پژوهش، واکاوی دیدگاه های مختلف مفسران و علمای بلاغت درباره نحوه تفسیر این آیات و تعیین نسبت میان حقیقت و مجاز در این توصیفات است. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی تحلیلی، سه رویکرد اصلی در تفسیر این آیات را بررسی می کند: دیدگاه قائلان به حمل اوصاف بر معنای حقیقی، دیدگاه طرفداران تفسیر مجازی با تبیین روابط معنایی، و دیدگاه کسانی که با فرض وجود الفاظ محذوف در آیه، به تبیین معنا می پردازند. پژوهش حاضر می کوشد با تحلیل مبانی بلاغی و تفسیری این دیدگاه ها، تصویری نظام مند از چگونگی کاربرد زبان در توصیف عالم آخرت و دلالت های آن ارائه دهد و به این پرسش اساسی پاسخ دهد که آیا این اوصاف، بیانگر حقیقتی عینی در عالم آخرت اند یا صرفا کارکردی بلاغی و مجازی دارند. نتایج این پژوهش می تواند به درک عمیق تر ساختارهای زبانی قرآن کریم و ظرافت های بیانی آن در توصیف مفاهیم غیبی کمک کند.

کلیدواژه ها:

تفسیر قرآن ، اشیاء اخروی ، عاقل انگاری ، حقیقت ، مجاز