ارزیابی نظریه ی هرمنوتیکی ویلهلم دیلتای

این مقاله با تکیه بر آثار دیلتای و دیلتای شناسانی مانند رودلف آدام مکریل،، هربرت آرتور هاجز و تئودور پلنتینگا و هرمنوتیک فلسفی گادامر به توضیح و بررسی نظریه هرمنوتیکی ویلهلم دیلتای در دو دوره متقدم و متاخر وی می پردازد. دیلتای در دوره نخست، با هدف تثبیت استقلال علوم انسانی از علوم طبیعی، «روان شناسی توصیفی» را بنیان روش شناختی علوم انسانی دانست و «تجربه زیسته» را داده ای بی واسطه و یقینی شمرد. لذا در دیلتای متقدم، فهم بر درون نگری، تخیل و باززیستی استوار بود. اما، مشکلات روش درون نگری،ناسازگاری آن با سیالیت زندگی و انتقادات روان شناسان و نوکانتی ها دیلتای را به بازنگری در دیدگاه خود سوق داد و موجب شکل گیری دوره متاخر او و «چرخش هرمنوتیکی» وی از روان شناسی به هرمنوتیک شد. در دیلتای متاخر، قلمرو هرمنوتیک از متون فراتر رفت و همه نمودهای عینی زندگی انسانی را دربر گرفت. لذا وی فهم را صرفا کشف نیت مولف ندانست بلکه درگرو بازسازی کلیت زندگی درونی و تجربه زیسته مولف شمرد و عینیت علوم انسانی و تاریخی را به مدد «چرخه هرمنوتیکی» و حرکت دیالکتیکی میان جزء و کل حل کرد. اگرچه، وی کوشش کرد تا از استقلال علوم انسانی و عینیت علوم انسانی دفاع کند ولی نظریه هرمنوتیکی وی با انتقاداتی مانند ناسازگاری درونی و عدم شمول دور هرمنوتیکی مواجه است. لذا با پذیرش تاریخمندی فهم، نتوانسته است نسبی گرایی را کاملا حل کند و تنها از عینیت بین الاذهانی دفاع کرده است.

کلیدواژه ها:

هرمنوتیک دیلتای ، علوم انسانی ، عینیت بین الاذهانی ، معرفت تاریخی ، دور هرمنوتیکی