نقشه علمی مقاله های پراستناد لوسمی: تحلیل رابطه میان مرکزیت شبکه و استناد

سابقه و هدف  ترسیم نقشه های علمی از مهم ترین رویکردهای علم سنجی برای شناسایی ساختار دانش، روندهای پژوهشی، شبکه های همکاری و موضوعات نوظهور در حوزه های علمی است. هدف این پژوهش، ترسیم نقشه علمی مقاله های پراستناد حوزه لوسمی و تحلیل ساختار موضوعی و استنادی این حوزه طی سال های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۲ بود. مواد و روش ها این مطالعه از نوع علم سنجی و به صورت مقطعی انجام شده است. تعداد ۳۷۷ مقاله پراستناد حوزه لوسمی از پایگاه Web of Science بازیابی و با استفاده از شاخص های کتاب سنجی، تحلیل استنادی، هم استنادی و تحلیل شبکه های علمی بررسی گردید. جهت تحلیل آماری از آزمون کولموگروف اسمیرنوف و ۲۷ SPSS استفاده شد.  یافته ها از مجموع مقاله ها، ۲۹۵ مقاله (۷۸/۲ درصد) اصیل و ۸۲ مقاله (۲۱/۸ درصد) مروری بودند. بیشترین تعداد مقاله های پراستناد در سال ۲۰۲۲ و بیشترین میانگین استناد به ازای هر مقاله در سال ۲۰۱۶ (۶۱۴ استناد) مشاهده شد. تحلیل هم استنادی ۱۱ خوشه موضوعی را آشکار ساخت که بیانگر تحول پژوهش ها از مطالعه های بالینی به سمت ژنتیک مولکولی، تحلیل های ژنومی و درمان های مبتنی بر CAR-T است. تحلیل شاخص شکوفایی استنادی نشان داد مقاله بجار و همکاران بیشترین قدرت شکوفایی (۵/۹۲) را داشته اند. بین سن مقالات و تعداد ارجاعات رابطه معناداری مشاهده نشد. پژوهشگران ۷۰ کشور در تولید آثار مربوط به لوسمی مشارکت داشتند و ایالات متحده آمریکا با ۲۶۱ مقاله (۶۹/۲درصد) در رتبه نخست قرار گرفت. مجله Blood و پژوهشگر کانتارجیان به ترتیب اثرگذارترین مجله و پژوهشگر این حوزه بودند. هم چنین میان تعداد استناد و تعداد مقالات (۰.۶۲۲ = r)، شاخص درجه (۰.۵۵۲ r=)، شاخص نزدیکی (۰.۵۱۸ =r) و شاخص بینابینی (۰.۴۰۴ =r) همبستگی مثبت و معنادار مشاهده شد (۰.۰۱ >p). نتیجه گیری             نقشه های علمی تولیدات علمی پر استناد لوسمی نشان داد که کانون دانش این حوزه در دهه اخیر به سمت ژنتیک مولکولی و ایمنی درمانی سوق یافته است. هم چنین با توجه به تضعیف نقش واسطه گری در شبکه تولیدات علمی بیماری لوسمی، ارزیابی پژوهشگران لوسمی نباید به یک معیار واحد محدود گردد بلکه لازم است رویکردی چند بعدی در نظرگرفته شود. این یافته ها می تواند در سیاست گذاری های پژوهشی حوزه تولیدات علمی بیماری لوسمی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

Leukemia ، Bibliometrics ، Research Personnel ، Biomedical Research ، لوسمی ، علم سنجی ، پژوهشگران ، پژوهش های زیست پزشکی