تحلیل شاخص های بهره وری فیزیکی و اقتصادی محصولات عمده زراعی دشت دهگلان استان کردستان

هدف این پژوهش، تحلیل و مقایسه شاخص های بهره وری فیزیکی و اقتصادی سه محصول عمده کشاورزی شامل گندم ، سیب زمینی و یونجه در دشت دهگلان است. در این مطالعه، ۲۵ مزرعه به مجموع مساحت ۶۸ هکتار، به صورت تصادفی انتخاب و در سه گروه مزارع گندم، مزارع سیب زمینی و مزارع یونجه طبقه بندی شدند. مساحت مزارع با استفاده از دستگاه GPS اندازه گیری شد و حجم آب مصرفی به کمک دبی سنج اولتراسونیک تعیین گردید. همچنین اطلاعات مربوط به مصرف انرژی (برق و گازوئیل)، عملکرد محصول با روش کیل گیری، و سایر داده های کشاورزی شامل بذر، کود، سموم و ماشین آلات از طریق پرسشنامه از کشاورزان جمع آوری شد. نتایج حاصل از تحلیل کارایی آب در مزارع گندم، سیب زمینی و یونجه، به ترتیب، نشان دهنده مقادیر ۳۴/۱، ۰۷/۴ و ۹۷/۰ کیلوگرم در هکتار برای شاخص بهره وری فیزیکی آب (CPD)، ۷۲/۲۳۹، ۰۷/۱۳۰۱ و ۹۴/۸۹ هزار ریال در مترمکعب برای شاخص بهره وری اقتصادی مبتنی بر ارزش ناخالص تولید (BPD)، ۳۰/۱۰۵، ۷۷/۱۰۷۷ و ۶۹/۵۱ هزار ریال در مترمکعب برای شاخص بهره وری اقتصادی مبتنی بر سود خالص (NBPD)، و ۷۵/۰، ۲۵/۰ و ۰۳/۱ مترمکعب در کیلوگرم برای شاخص آب مجاز (VW) بود. با توجه بر اساس نتایج پژوهش، تقویت کشت گندم به عنوان محصولی راهبردی در راستای امنیت غذایی ضروری است؛ در مقابل، کشت یونجه به دلیل بهره وری آبی پایین نیازمند جایگزینی تدریجی با محصولات کاراتر است. همچنین توسعه صادرات سیب زمینی با تکیه بر کشاورزی دقیق و مدیریت بهینه منابع، می تواند گزینه ای پایدار در مسیر کشاورزی پایدار باشد.

کلیدواژه ها:

آب مجازی ، بهره وری آب ، سود خالص ، ارزش ناخالص تولید