اثر پوست سیر و پیاز بر عملکرد، خصوصیات دستگاه گوارش، فراسنجه های خونی و کیفیت گوشت در جوجه‎ های گوشتی

چکیده مبسوط مقدمه و هدف: پسماندهای کشاورزی علاوه بر تامین بخشی از خوراک مورد نظر، موجب کاهش هزینه خوراک دام می ‎شوند و نیز خطرات آلودگی محیط زیست را کاهش می ‎دهند. مزیت ضایعات کشاورزی از جمله پوست سیر و پیاز به ‎دلیل فراوانی، در دسترس بودن، تجدیدپذیری و غیر رقابتی بودن آن‎ ها نسبت به مواد غذایی است. پوست سیر دارای ترکیبات لیگنوسلولزی و پلی‎ فنولی است. همچنین، پوست پیاز به‎ عنوان منبعی از ترکیبات طعم دهنده، فیبر نامحلول، کربوهیدرا‎ت‎ های غیر ساختاری و پلی‎ فنولی شناخته شده است. بنا بر این، هدف آزمایش حاضر بررسی اثر سطوح مختلف پوست سیر و پیاز بر عملکرد، خصوصیات دستگاه گوارش، فراسنجه‎ های خونی و کیفیت گوشت در جوجه‎ های گوشتی بود. مواد و روش‎ ها: برای اجرای مطالعه حاضر، مجموعا ۲۵۰ قطعه جوجه گوشتی یک روزه سویه راس ۳۰۸ در قالب طرح کاملا تصادفی به پنج تیمار، پنج تکرار و ۱۰ قطعه جوجه در هر تکرار از سن ۱ تا ۴۲ روزگی اختصاص یافتند. تیمارهای آزمایشی شامل: ۱- شاهد (ذرت و کنجاله سویا)، ۲- شاهد + ۲ درصد پوست سیر، ۳- شاهد + ۴ درصد پوست سیر، ۴- شاهد + ۲ درصد پوست پیاز و ۵- شاهد + ۴ درصد پوست پیاز بودند. ابتدا یک جیره پایه با توجه به نیازمندی‎ های تغذی ه‎ای جوجه گوشتی سویه راس ۳۰۸ (۲۰۲۲) بر اساس اسیدآمینه قابل هضم ایلئومی استاندارد شده و الگوی پروتئین ایده ‎آل فرموله شد. جیره غذایی پایه از سن یک تا ۴۲ روزگی برای دوره‎ های آغازین، رشد و پایانی بر پایه ذرت، کنجاله سویا فرموله شد. سپس، جیره پایه با استفاده از سطوح ۲ یا ۴ درصد پوست سیر و پیاز رقیق شد. خوراک مصرفی و وزن بدن به‎ صورت هفتگی و دوره‎ای رکوردبرداری شدند و میانگین افزایش وزن بدن و ضریب تبدیل غذایی بر اساس داده‎ های فوق به ‎صورت روز مرغ محاسبه شدند. در پایان آزمایش (۴۲ روزگی)، یک قطعه جوجه از هر تکرار برای بررسی خصوصیات لاشه و دستگاه گوارش کشتار شد. سپس، وزن لاشه، درصد سینه و ران، وزن کل دستگاه گوارش، پیش معده، سنگدان، پانکراس، کبد، دوازدهه، ژژنوم، ایلئوم، سکوم، طول روده باریک و سکوم اندازه گیری شدند. همچنین، یک قطعه مرغ از هر تکرار با استفاده از گاز دی ‎اکسید کربن بیهوش شد و پی اچ محتویات چینه‎دان، پیش‎ معده، سنگدان، دوازدهه، ژژنوم، ایلئوم و سکوم برای هر نمونه با استفاده از پی‎اچ متر اندازه گیری شد. جهت بررسی فراسنجه ‎های خونی، از همان جوجه های انتخاب شده جهت کشتار، خون‎ گیری به‎ عمل آمد. سپس، غلظت‎ های گلوکز، کلسترول و تری گلیسرید سرم با استفاده از کیت شرکت پارس آزمون توسط دستگاه اسپکتوفتومتر اندازه گیری شدند. غلظت ‎های آنزیم ‎های آلانین آمینوترانسفراز و آسپارتات آمینوترانسفراز با استفاده از کیت شرکت پارس آزمون توسط دستگاه اتوآنالایزر تعیین شدند. کیفیت گوشت شامل فراسنجه های رنگ گوشت ران و سینه و نیز ماده خشک، افت حاصل از پخت و ظرفیت نگهداری آب در گوشت سینه در زمان صفر و ۲۴ ساعت پس از کشتار اندازه گیری شدند. سنجش رنگ گوشت شامل شاخص های روشنی (*L)، قرمزی (*a) و زردی (*b) در زمان صفر و نیز ۲۴ ساعت پس از کشتار توسط دستگاه هانتر لب صورت گرفت. داده‎ های این آزمایش با استفاده از نرم ‎افزار آماری SAS و رویه مدل خطی عمومی مورد تجزیه آماری قرار گرفتند. سپس، میانگین هریک از صفات براساس آزمون توکی در سطح احتمال ۵ درصد مقایسه شد. یافته ‎ها: عملکرد رشد جوجه های گوشتی در دوره های آغازین و پایانی پرورش تحت تاثیر تیمار قرار نگرفت (۰/۰۵P)؛ هر چند که ضریب تبدیل غذایی تحت تاثیرتیمار قرار نگرفت (۰/۰۵P). پی اچ بخش‎ های مختلف دستگاه گوارش تحت تاثیر تیمار قرار نگرفت به جز پی اچ چینه‎ دان که در مرغ‎ های تغذیه شده با ۴ درصد پوست پیاز کاهش معنی ‎داری یافت (۰/۰۰۱>P). غلظت‎ های کلسترول و تری‎ گلیسرید سرم در تیمارهای حاوی سطوح مختلف پوست سیر و پیاز نسبت به تیمار شاهد کاهش معنی‎ دار یافتند (۰/۰۰۱>P). شاخص قرمزی گوشت ران (a*) در زمان صفر پس از کشتار در تیمارهای حاوی ۲ و ۴ درصد پوست سیر نسبت به تیمار شاهد کاهش یافت (۰/۰۵>P)، هر چند که این صفت در زمان ۲۴ ساعت پس از کشتار تحت تاثیر قرار نگرفت (۰/۰۵P). با این وجود، ماده خشک، افت حاصل از پخت و ظرفیت نگهداری آب در گوشت سینه تحت تاثیرتیمارها قرار نگرفتند (۰۵/۰فیبر نامحلول جهت توسعه دستگاه گوارش و بدون هیچ گونه اثر منفی بر عملکرد رشد در جیره جوجه ‎های گوشتی توصیه کرد. جوجه‎ های گوشتی تغذیه شده با سطوح مختلف پوست سیر و پیاز غلظت‎ های پایین‎ تری از کلسترول و تری‎ گلسیرید خون داشتند و از نظر بازده لاشه با تیمار شاهد یکسان بودند.

کلیدواژه ها:

Agricultural waste ، Blood parameters ، Broiler chicken ، Insoluble fiber ، Meat color ، جوجه گوشتی ، رنگ گوشت ، ضایعات کشاورزی ، فراسنجه‎ های خونی ، فیبر نامحلول