اثر کاهش سطوح پروتئین جیره غذایی و استفاده از افزودنی گیاهی (O. X. Plant) بر عملکرد رشد و جمعیت میکروبی فلور روده در جوجه بلدرچین های ژاپنی

چکیده مبسوط مقدمه و هدف: در سال های اخیر، افزایش جمعیت و نیاز روزافزون به منابع غذایی، تولید پروتئین حیوانی و توسعه صنعت طیور را به ضرورتی اجتناب ناپذیر تبدیل کرده‎اند. با وجود آن‎ که استفاده غیر درمانی از آنتی بیوتیک های محرک رشد موجب بهبود عملکرد تولیدی می شود، نگرانی های جدی در زمینه ایجاد مقاومت های باکتریایی و انتقال بقایای دارویی به انسان و محیط ‎زیست مطرح شده‎اند. حذف تدریجی این آنتی بیوتیک ها از جیره حیوانات کاهش عملکرد را به‎دنبال داشته است، اما پژوهشگران در جستجوی جایگزین های طبیعی نظیر اسانس های گیاهی، اسیدهای آلی، پروبیوتیک ها و آنزیم ها هستند. گیاهان دارویی به ‎دلیل داشتن ترکیبات ضد میکروبی قادرند فرآیند هضم و جذب، میزان مصرف خوراک و ایمنی طیور را ارتقا دهند و نگرانی های انسانی را کاهش بخشند. همچنین، مطالعات مختلف نشان داده اند که افزودنی های گیاهی در جیره طیور اثرات مثبتی بر رشد و جمعیت میکروبی روده دارند. بر این اساس، هدف مطالعه حاضر بررسی سطوح مختلف پروتئین جیره غذایی همراه با استفاده از افزودنی گیاهی (O. X. Plant) بر عملکرد رشد و فلور میکروبی روده در جوجه های بلدرچین ژاپنی بود. مواد و روش‎ ها: در این پژوهش، تعداد ۶۴۰ قطعه بلدرچین ژاپنی در قالب یک طرح کاملا تصادفی و به‎ صورت آزمایش فاکتوریل مورد استفاده قرار گرفتند. آزمایش شامل هشت تیمار با چهار تکرار و ۲۰ پرنده در هر تکرار بود. تیمارهای آزمایشی عبارت بودند از ۱- سطح ۲۱ درصد پروتئین بدون افزودنی، ۲- سطح ۲۱ درصد پروتئین + ۱۰۰ میلی‎ گرم افزودنی در کیلوگرم خوراک، ۳- سطح ۲۲ درصد پروتئین بدون افزودنی، ۴- سطح ۲۲ درصد پروتئین + ۱۰۰ میلی‎ گرم افزودنی در کیلوگرم خوراک، ۵-سطح ۲۳ درصد پروتئین بدون افزودنی، ۶- سطح ۲۳ درصد پروتئین + ۱۰۰ میلی‎ گرم افزودنی در کیلوگرم خوراک، ۷- سطح ۲۴ درصد پروتئین بدون افزودنی، و ۸- سطح ۲۴ درصد پروتئین + ۱۰۰ میلی‎ گرم افزودنی در کیلوگرم خوراک. جیره ها طبق توصیه (NRC, ۱۹۹۴) فرموله شدند. افزودنی گیاهی مورد استفاده ترکیبی از اسانس های ریزپوشانی شده مرزه، پونه کوهی، آویشن، فلفل قرمز و سیر بود که طبق دستور شرکت دانش بنیان فناوری نوین به‎میزان ۱۰۰ گرم در هر تن خوراک اضافه گردید. بلدرچین های یک روزه خریداری ‎شدند و تا روز ۱۲ از جیره استاندارد استفاده می‎کردند. آزمایش از روز دوازدهم آغاز شد زیرا جوجه ها پس از عبور از مرحله حساس اولیه، از نظر رشد و پایداری دستگاه گوارش آماده دریافت تیمارهای تغذیه ای بودند. برای بررسی صفات لاشه و فلور میکروبی روده، در پایان آزمایش از هر تکرار دو پرنده انتخاب و کشتار شدند. بخش های مختلف لاشه شامل وزن لاشه بدون احشاء، وزن نسبی سینه، کبد، سنگدان، پانکراس و ران اندازه گیری شدند. وزن کشی در ابتدای هر هفته و پایان آن انجام گرفت و میزان خوراک مصرفی نیز به ‎ صورت هفتگی ثبت گردید. پس از کشتار و باز کردن حفره شکمی، حدود ۲ سانتی متر از محتوای بخش میانی ایلئوم جمع آوری و به میکروتیوب ها منتقل شد تا جمعیت باکتری های اشرشیاکلی و لاکتوباسیلوس بررسی شود. برای شمارش اشرشیاکلی از محیط‎کشت EMB agar و برای شمارش لاکتوباسیلوس از محیط‎کشت MRS agar استفاده گردید. این آزمایش بر پایه طرح کاملا تصادفی با آرایش فاکتوریل ۴×۲ شامل دو سطح افزودنی (با و بدون افزودنی گیاهی) و چهار سطح پروتئین (۲۱، ۲۲، ۲۳ و ۲۴ درصد) اجرا شد. مقایسه میانگین ها با آزمون توکی- کرامر در سطح خطای ۰/۰۵ انجام گرفت و آنالیز داده ها با نرم افزار SAS ویرایش ۹/۴ انجام شد. یافته ‎ها: سطوح مختلف پروتئین و افزودنی گیاهی، چه به‎ صورت مستقل و چه در ترکیب با یکدیگر، تاثیر معنی داری بر میزان خوراک مصرفی در کل دوره و همچنین در هفته های مختلف نشان ندادند (۰/۰۵پروتئین بدون افزودنی بالاترین ضریب تبدیل غذایی و تیمار با ۲۲ درصد پروتئین بدون افزودنی پایین ترین ضریب تبدیل را ارائه کردند (۰/۰۵>P). با این ‎حال، اثرات متقابل پروتئین و افزودنی گیاهی اختلاف قابل‎ توجهی میان تیمارها ایجاد کردند؛ به گونه ای که تیمار با ۲۳ درصد پروتئین بدون افزودنی کمترین ضریب تبدیل غذایی را داشت (۰/۰۵>P). در هفته‎ های سوم و چهارم آزمایش، سطوح مختلف پروتئین و افزودنی گیاهی اثر معنی داری بر ضریب تبدیل غذایی نشان ندادند (۰/۰۵پروتئین ۲۲ درصد بیشترین میزان افزایش وزن روزانه را نشان داد (۰/۰۵>P). در هفته دوم، بین سطوح مختلف پروتئین و افزودنی از نظر افزایش وزن روزانه تفاوت آماری قابل ‎توجهی مشاهده نشد (۰/۰۵پروتئین بدون افزودنی کم‎ترین میزان افزایش وزن را نسبت به سایر تیمارها داشت (۰/۰۵>P). در هفته های سوم و چهارم، تیمارهای آزمایشی اثر معنی داری را بر افزایش وزن روزانه نشان ندادند (۰/۰۵پروتئین + افزودنی گیاهی، تیمار حاوی ۲۲ درصد پروتئین فاقد افزودنی گیاهی، به طور معنی داری بیشترین، و تیمار حاوی ۲۱ درصد پروتئین فاقد افزودنی گیاهی، کم ترین وزن بدن را نشان دادند (۰/۰۵>P). در هفته چهارم و همچنین در کل دوره آزمایش، وزن بدن در پایان هر هفته و میانگین افزایش وزن روزانه بین تیمارهای مختلف اختلاف آماری معنی داری نداشتند (۰/۰۵پروتئین و افزودنی گیاهی و اثرات متقابل آن‎ ها اثر معنی داری بر خصوصیات لاشه بلدرچین‎ ها نداشت (۰/۰۵P). سطوح مختلف پروتئین اثر معنی داری بر شمار لاکتوباسیلوس و اشرشیاکولی نداشتند (۰/۰۵افزودنی گیاهی باعث افزایش معنی دار شمار لاکتوباسیلوس و کاهش معنی ‎دار شمار اشرشیاکولی شد (۰/۰۵>P). نتیجه‎گیری کلی: به ‎طور کلی، نتایج این تحقیق نشان می‎دهند که تنظیم سطح پروتئین در جیره غذایی نقش مهمی در بهبود رشد و افزایش وزن بلدرچین ها دارد. در مقابل، افزودنی های گیاهی بیشتر بر کیفیت فلور میکروبی روده اثر گذاشتند و تغییر قابل ‎توجهی در اندام های داخلی ایجاد نکردند. بنا بر این، استفاده هم‎زمان از سطح مناسب پروتئین همراه با افزودنی های گیاهی می تواند رویکردی موثر برای ارتقای عملکرد پرنده باشد؛ رویکردی که با افزایش کارایی رشد و بهبود سلامت دستگاه گوارش، به تولید پایدارتر و سالم تر کمک می کند.

کلیدواژه ها:

Escherichia coli ، Herbal additive ، Protein ، Performance ، Lactobacillus ، اشرشیاکولی ، افزودنی گیاهی ، پروتئین ، عملکرد ، لاکتوباسیلوس